Budowa Kotłowni Rozruchowej w Enea Elektrownia Połaniec: inwestycja w elastyczność i obniżenie poziomu „must run”

Spółka Enea Elektrownia Połaniec uruchomiła strategiczne postępowanie przetargowe, którego przedmiotem jest budowa obiektu Kotłownia Rozruchowa (KR). Nowa instalacja, zasilana w całości energią elektryczną, powstanie na terenie elektrowni w Zawadzie koło Połańca i stanowi jeden z kluczowych projektów modernizacyjnych w obszarze aktywów wytwórczych Grupy Enea. Nadrzędnym celem przedsięwzięcia jest przystosowanie bloków energetycznych do nowych warunków panujących w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE), w tym przede wszystkim umożliwienie znacznego obniżenia minimalnego poziomu ich pracy ciągłej – tzw. progu must run – począwszy od 2028 roku.

Technologiczna rola pary rozruchowej w elektrowni systemowej

W klasycznych elektrowniach cieplnych, takich jak Enea Elektrownia Połaniec dysponująca mocą osiągalną rzędu 1,88 GW (na którą składa się siedem bloków pyłowych oraz blok w 100% opalany biomasą, zwany Zielonym Blokiem), para technologiczna jest krytycznym czynnikiem warunkującym bezpieczną pracę całego zakładu. Jest ona niezbędna nie tylko podczas normalnego cyklu wytwórczego, lecz przede wszystkim na etapie uruchamiania jednostek po postojach planowych i awaryjnych.

Para o ściśle określonych parametrach ciśnienia i temperatury zasila m.in. układy uszczelnień dławnicowych turbin parowych, umożliwiając wytworzenie i utrzymanie głębokiej próżni w skraplaczach. Ponadto służy do termicznego odgazowywania wody zasilającej w odgazowywaczach, wstępnego podgrzewania grubościennych rurociągów ciśnieniowych oraz bezpiecznego rozpalania i podnoszenia parametrów kotłów parowych. Dotychczas pobór pary technologicznej opierał się w dużej mierze na tzw. kolektorach pary obcej, zasilanych z sąsiednich, aktualnie pracujących bloków. Taki układ wymuszał ciągłe utrzymywanie w ruchu przynajmniej jednej jednostki wytwórczej, ograniczając elastyczność dyspozytorską zakładu. Budowa niezależnego źródła pary w postaci kotłowni rozruchowej likwiduje to technologiczne uzależnienie.

Odpowiedź na boom OZE: głębokie zaniżenie mocy i bilansowanie systemu

Konieczność redefinicji pracy bloków węglowych wynika bezpośrednio z transformacji polskiego miksu energetycznego. Skokowy przyrost mocy zainstalowanej w fotowoltaice oraz lądowej energetyce wiatrowej powoduje, że w godzinach południowych w KSE pojawia się potężna nadpodaża taniego prądu. Prowadzi to do częstych spadków cen energii na Rynku Dnia Następnego oraz Rynku Bilansującym poniżej zera, a Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) coraz częściej sięgają po mechanizm nierynkowego ograniczania generacji ze źródeł odnawialnych.

W tych warunkach tradycyjne bloki węglowe, projektowane niegdyś do stabilnej pracy w podstawie obciążenia z wysokim współczynnikiem wykorzystania mocy, stają się barierą bilansową. Aby nie wygaszać kotłów, operatorzy musieli dotąd utrzymywać ich obciążenie na poziomie minimum technicznego, generując niepotrzebną energię elektryczną w warunkach ujemnych marż rynkowych. Dzięki instalacji zasilanej prądem elektrycznym, zakład w Połańcu zyska zdolność do tak zwanego głębokiego zaniżenia mocy (deep turndown). Bloki będą mogły pozostawać zsynchronizowane z siecią przy minimalnym spalaniu węgla, zachowując gotowość do szybkiego podbicia mocy w szczycie wieczornym, gdy generacja słoneczna zanika. Zastosowanie technologii Power-to-Heat pozwoli ponadto na zagospodarowanie taniej energii z sieci do wytwarzania pary na potrzeby technologiczne elektrowni.

Jak wskazuje analiza rynkowa sektora elektroenergetycznego, realizowana przez inwestora budowa kotłowni rozruchowej pozwala przekształcić klasyczną elektrownię systemową w elastyczne aktywo podszczytowe, zdolne do szybkiego bilansowania niestabilnych źródeł pogodozależnych.

Zakres zamówienia, parametry techniczne i harmonogram do 2028 roku

Przedsięwzięcie jest realizowane w trybie przetargu nieograniczonego na roboty budowlane, zarejestrowanego pod numerem postępowania P/4100/21142260/00002967/2026 oraz opublikowanego w Biuletynie Zamówień Publicznych (ogłoszenie nr 08df1910-6882-a4ca-db89-6a00017db549). Zgodnie z modyfikacjami dokumentacji przetargowej termin składania ofert wyznaczono na 7 października 2026 roku na godzinę 12:00 (początkowo planowano zamknięcie naboru w drugiej połowie września 2026 r.).

Zwycięski wykonawca będzie miał 15 miesięcy na kompleksową realizację przedmiotu zamówienia, licząc od dnia zawarcia kontraktu. Zgodnie z założeniami inwestora przewidywany czas prowadzenia robót obejmuje okres od 23 listopada 2026 roku do 31 marca 2028 roku. Zakres rzeczowy inwestycji obejmuje m.in.:

• wzniesienie kompletnego budynku nowej Kotłowni Rozruchowej (KR) wraz z infrastrukturą budowlaną i fundamentami pod urządzenia ciężkie,
• dostawę i montaż elektrycznych kotłów parowych o parametrach dostosowanych do wymagań technologicznych rozruchu bloków,
• budowę węzła przygotowania i zasilania wodą kotłową, w tym montaż pomp wody zasilającej oraz zbiorników technologicznych,
• wykonanie rurociągów przesyłowych pary technologicznej, kondensatu i wody, wraz z armaturą odcinającą i regulacyjną,
• wykonanie instalacji elektroenergetycznych zasilających kotły, w tym rozdzielnic, tras kablowych i silników elektrycznych pomp,
• instalację zaawansowanych systemów automatyki, pomiarów i zabezpieczeń (AKPiA), w pełni zintegrowanych z nadrzędnym systemem sterowania elektrowni (DCS).

Strategiczne znaczenie dla Grupy Enea i stabilności KSE

Inwestycja w Połańcu stanowi bezpośrednie dopełnienie szerszego planu modernizacji aktywów konwencjonalnych koncernu Enea S.A. Podobny projekt obniżenia poziomu must run realizowany jest w Elektrowni Kozienice, gdzie efekty operacyjne zaplanowano na 2027 rok; w Elektrowni Połaniec instalacja kotłowni rozruchowej umożliwi wejście w nowy reżim pracy od 2028 roku.

Poza korzyściami systemowymi i finansowymi, projekt przyniesie wymierne korzyści eksploatacyjne. Elastyczne zaniżanie mocy zamiast całkowitych, awaryjnych odstawień bloków chroni krytyczne elementy ciśnieniowe – walczaki kotłów, komory zbiorcze i rurociągi pary świeżej – przed cyklicznym szokiem termicznym towarzyszącym studzeniu i ponownemu rozgrzewaniu konstrukcji grubościennych. Ogranicza to awaryjność maszynowni, redukuje zużycie paliw rozpałkowych i emisje towarzyszące rozruchom, wydłużając czas bezawaryjnej pracy bloków w Połańcu w perspektywie kolejnych dekad transformacji polskiej energetyki.