Elektrociepłownia Zabrze z pozwoleniem na budowę hotelu: "ARCHE" S.A. wkracza w fazę realizacji
Elektrociepłownia Zabrze wkracza w decydujący etap transformacji z wygaszonego zakładu energetycznego w wielofunkcyjne centrum turystyczno-kulturalne. 27 października 2026 roku Prezydent Miasta Zabrze wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę nowego obiektu wchodzącego w skład kompleksu. Inwestorem przedsięwzięcia jest spółka "ARCHE" S.A., która w postindustrialnych przestrzeniach w centrum miasta realizuje wielofunkcyjny hotel połączony ze strefą gastronomiczną, muzealną i widowiskową.
Projekt stanowi jedno z najważniejszych przedsięwzięć adaptacyjnych na terenie Górnego Śląska. Dzięki prawomocnemu rozstrzygnięciu administracyjnemu wieloletnie starania samorządu o znalezienie prywatnego partnera dla ponadpięciohektarowego zespołu zabytkowego przechodzą od deklaracji planistycznych do realnych prac na placu budowy.
Szczegóły decyzji z rejestru RWDZ (GUNB)
Zgodnie z oficjalnymi danymi opublikowanymi w Rządowym Wyszukiwaczu Decyzji Zezwalających (RWDZ), prowadzonym przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB), postępowanie administracyjne zakończyło się pomyślnie dla inwestora:
- Rejestr: RWDZ (GUNB)
- Inwestor: "ARCHE" S.A.
- Zamierzenie budowlane: budowa nowego/nowych obiektów budowlanych
- Rodzaj inwestycji: Obiekt budowlany inny niż budynek mieszkalny jednorodzinny
- Lokalizacja: Zabrze, woj. śląskie
- Kubatura: 16 165 m3
- Kategoria obiektu: XIV (budynki zakwaterowania turystycznego i rekreacyjnego)
- Organ wydający: Prezydent Miasta Zabrze
- Numer wniosku w rejestrze: ST-SL-ZA/WNIOSEK/14478/2026
- Numer sprawy w urzędzie: RPW/106821/2026
- Numer decyzji: 322/2026
- Data wydania decyzji: 2026-10-27
Kategoria obiektu XIV jednoznacznie określa profil planowanej kubatury – w klasyfikacji prawa budowlanego obejmuje ona budynki zakwaterowania turystycznego i rekreacyjnego, w tym hotele, motele oraz pensjonaty. Objęta pozwoleniem kubatura 16 165 m3 dotyczy nowego obiektu budowlanego, który zostanie wzniesiony na terenie zespołu poprzemysłowego i uzupełni infrastrukturę zaadaptowanych hal historycznych.
250 pokoi i architektura inspirowana chłodnią kominową
Koncepcja architektoniczna przygotowana pod kierunkiem głównego architekta grupy, Piotra Grochowskiego, zakłada utworzenie łącznie około 250 pokoi hotelowych. Zostały one podzielone na dwa odrębne segmenty funkcjonalne:
- Część zabytkowa: około 100 pokoi zaaranżowanych w oryginalnych, ceglanych wnętrzach dawnych budynków technologicznych elektrociepłowni.
- Część nowoprojektowana: około 150 pokoi zlokalizowanych w nowym skrzydle modułowym o stalowej konstrukcji, wznoszonym we wschodniej części kompleksu.
Bryła nowego budynku hotelowego ma w sposób bezpośredni dialogować z przemysłową historią parceli. Zewnętrzne detale i konstrukcja obiektu nawiązują do sylwetek dawnych chłodni kominowych, które przez dekady dominowały w panoramie zakładu. W bezpośrednim otoczeniu zaplanowano ogólnodostępny Park Industrialny ze sceną letnią i strefą festiwalową zdolną pomieścić do 5000 uczestników, a także tematyczny plac zabaw dla dzieci wykorzystujący elementy autentycznego oprzyrządowania fabrycznego.
Żywe Muzeum Energetyki i gastronomia w hali turbin
Hotel to tylko część szerokiego programu funkcjonalnego, jaki "ARCHE" S.A. zamierza wdrożyć w Zabrzu. Sercem ogólnodostępnej strefy kulturalno-usługowej staną się dwie kluczowe hale zabytkowej elektrociepłowni:
- Hala maszyn i turbin: przekształcona w strefę gastronomiczno-targową typu food hall. Projekt zakłada bezwzględne zachowanie i wyeksponowanie oryginalnych turbin parowych, generatorów oraz pomp. Część urządzeń technicznych zyska przeszklone osłony, umożliwiające oglądanie ich mechanizmów z poziomu stolików restauracyjnych.
- Dawna kotłownia: adaptowana na powierzchni około 2000 mkw. na tzw. Żywe Muzeum Energetyki. W jej wnętrzu ocalone kotły i piece posłużą za interaktywne zaplecze edukacyjne prezentujące ewolucję śląskiej energetyki.
Szacowany łączny koszt realizacji całego projektu wynosi około 70 mln zł. Zgodnie z założeniami inwestora oraz porozumieniem zawartym z miastem, poszczególne etapy inwestycji będą oddawane sukcesywnie w latach 2028–2031.
Od elektrowni AEG do miejskiej ikony postindustrialu
Historia kompleksu sięga końca XIX wieku, kiedy niemiecki koncern Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft (AEG) podjął decyzję o budowie centralnej siłowni dla rozwijającego się zagłębia przemysłowego. Pierwszy prąd popłynął z instalacji 21 grudnia 1897 roku. W dwudziestoleciu międzywojennym zakład był jedną z największych elektrowni na Górnym Śląsku, a w latach 70. XX wieku przeszedł gruntowną modernizację, stając się elektrociepłownią dostarczającą ciepło komunalne.
W 2011 roku zakład przejął fiński koncern energetyczny Fortum. W związku z rygorystycznymi unijnymi normami ochrony środowiska oraz wyeksploatowaniem XIX-wiecznej bazy technicznej, Fortum wybudowało tuż obok nowoczesną, wielopaliwową jednostkę o wartości ponad miliarda złotych, uruchomioną we wrześniu 2018 roku. Wtedy też zabytkowa część starej elektrociepłowni została trwale wyłączona z eksploatacji.
W grudniu 2022 roku Fortum przekazało ponad 5 hektarów gruntów wraz z 18 historycznymi budynkami miastu Zabrze za symboliczną kwotę 100 zł. Samorząd, szukając inwestora z udokumentowanym doświadczeniem w rewitalizacji zabytków, wystawił teren na przetarg. Nieruchomość nabyła spółka "ARCHE" S.A. za kwotę 7,4 mln zł. Firma kierowana przez Władysława Grochowskiego ma w swoim dorobku liczne projekty rewitalizacyjne w obiektach poprzemysłowych i zabytkowych, w tym Cukrownię Żnin, Fabrykę Samolotów w Mielnie czy łódzki Tobaco Park, a na Śląsku prowadzi również prace m.in. przy zabytkowej Elektrociepłowni Szombierki w Bytomiu.
Decyzja o pozwoleniu na budowę nr 322/2026 otwiera formalną drogę do ciężkich robót budowlano-montażowych. Projekt hotelu w Zabrzu ma wzbogacić ofertę turystyczną miasta, tworząc bazę noclegowo-konferencyjną w bezpośrednim sąsiedztwie Szlaku Zabytków Techniki, na którym znajdują się m.in. pobliska Kopalnia Guido i Sztolnia Królowa Luiza.
