Oczyszczalnia ścieków Libiąż B zyska instalację przetwarzania bioodpadów i kogeneracji biogazu
Przedsiębiorstwo Wodociągi Chrzanowskie uruchomiło postępowanie przetargowe na realizację strategicznej inwestycji z zakresu inżynierii środowiska i energetyki odnawialnej: oczyszczalnia ścieków Libiąż B zostanie wyposażona w nowoczesny kompleks do przetwarzania bioodpadów oraz blok wytwarzania energii w warunkach wysokosprawnej kogeneracji. Nowa infrastruktura technologiczna umożliwi zagospodarowanie około 10 tysięcy ton selektywnie zbieranych odpadów biodegradowalnych rocznie z obszaru zrzeszonego w Związku Międzygminnym „Gospodarka Komunalna” w Chrzanowie, obejmującego gminy Chrzanów, Libiąż i Trzebinia. Głównym paliwem powstającym w procesie będzie biogaz, który zasili zintegrowane agregaty prądotwórcze i cieplne, drastycznie ograniczając zapotrzebowanie zakładu na energię z zewnętrznej sieci.
Przedsięwzięcie wpisuje się w ogólnopolski trend przekształcania tradycyjnych zakładów komunalnych w zintegrowane centra odzysku surowców i zielonej energii. Opisywana inwestycja Wodociągów Chrzanowskich pozwoli zamknąć regionalny obieg materii organicznej, łącząc gospodarkę ściekową z utylizacją odpadów biodegradowalnych.
Sucha fermentacja i kompostownia: obieg zamknięty w praktyce
Sercem projektowanego układu technologicznego na terenie oczyszczalni Libiąż B będzie instalacja suchej fermentacji okresowej (perkolacyjnej). W przeciwieństwie do klasycznej fermentacji mokrej stosowanej dla uwodnionych osadów ściekowych, technologia sucha jest dedykowana frakcjom stałym, takim jak odpady kuchenne, resztki spożywcze oraz odpady zielone z pielęgnacji ogrodów i terenów miejskich. Metoda ta polega na okresowym załadunku surowca do szczelnych, hermetycznych komór żelbetowych, gdzie w warunkach beztlenowych i przy kontrolowanym zraszaniu odciekiem (perkolatem) zachodzi intensywny rozkład substancji organicznych.
Produktem procesu biochemicznego jest surowy biogaz charakteryzujący się wysoką zawartością metanu. Zanim jednak trafi do układów napędowych, poddawany jest wielostopniowemu oczyszczaniu, obejmującemu osuszanie, odsiarczanie na złożach węglowych oraz filtrację mechaniczną. Równocześnie materiał pofermentacyjny, pozbawiony uciążliwych frakcji zapachowych i ustabilizowany biologicznie, trafia do planowanej w ramach kontraktu kompostowni. Tam, w kontrolowanych warunkach napowietrzania, zostanie przetworzony na pełnowartościowy kompost organiczny, zdatny do wykorzystania w rolnictwie lub rekultywacji gruntów.
Zastosowanie hermetycznych komór oraz zaawansowanych systemów biofiltracji eliminuje emisję odorów do otoczenia. Rygor inżynieryjny wymusza również montaż infrastruktury w najwyższych standardach przeciwwybuchowych ATEX, z ciągłym monitoringiem detekcji gazów, automatycznymi zaworami odcinającymi oraz pochodnią bezpieczeństwa do awaryjnego spalania nadmiaru biogazu.
Wysokosprawna kogeneracja biogazu a bilans energetyczny
Kluczowym elementem podnoszącym rentowność projektu jest wdrożenie technologii skojarzonej gospodarki energetycznej (CHP – Combined Heat and Power). Biogaz pozyskany w procesie fermentacji posłuży jako paliwo dla silników gazowych sprzężonych z generatorami synchronicznymi. Wytworzona energia elektryczna trafi wprost do zakładowej sieci rozdzielczej oczyszczalni ścieków Libiąż B, pokrywając zapotrzebowanie najbardziej energochłonnych węzłów technologicznych, w tym stacji dmuchaw napowietrzających reaktory biologiczne oraz agregatów pompowych.
Drugim komponentem kogeneracji jest odzysk ciepła ze spalin i układu chłodzenia silnika. Odzyskana energia cieplna zasili obieg technologiczny niezbędny do podtrzymania stałej, mezofilowej temperatury w komorach fermentacyjnych (odpowiedzialnej za stabilność flory bakteryjnej) oraz posłuży do ogrzewania budynków technicznych. W ten sposób powstaje samowystarczalny układ o wysokiej sprawności ogólnej, drastycznie zmniejszający ślad węglowy przedsiębiorstwa i zabezpieczający instalację przed skutkami potencjalnych przerw w dostawie energii z sieci elektroenergetycznej.
Doświadczenie Wodociągów Chrzanowskich jako fundament inwestycji
Decyzja o wzniesieniu biogazowni na oczyszczalni Libiąż B opiera się na wieloletniej praktyce eksploatacyjnej inwestora. Wodociągi Chrzanowskie dysponują blisko trzydziestoletnim doświadczeniem w produkcji biogazu przy Grupowej Oczyszczalni Ścieków w Chrzanowie, gdzie stabilnie funkcjonuje węzeł fermentacji osadów ściekowych. Obiekt chrzanowski regularnie notuje wysokie wskaźniki efektywności – w 2025 roku odnotowano tam 15-procentowy wzrost produkcji energii z biogazu, a w marcu 2026 roku zakład wyprodukował wolumen energii odpowiadający 112% własnego zapotrzebowania, przesyłając nadwyżki prądu do stacji uzdatniania wody „Żelatowa”.
Bogate zaplecze kadrowe i inżynieryjne pozwala spółce sprawnie przenieść procedury eksploatacyjne na nowo projektowaną instalację w Libiążu, rozszerzając profil działalności o strumień odpadów komunalnych.
Harmonogram prac, przetarg i montaż finansowy
Zadanie przetargowe prowadzone jest w formule „zaprojektuj i wybuduj”. Wyłoniony generalny wykonawca będzie odpowiedzialny za przygotowanie kompleksowej dokumentacji projektowej (budowlanej i wykonawczej), badania geotechniczne, uzyskanie ostatecznego pozwolenia na budowę, a następnie wzniesienie obiektów kubaturowych, dostawę aparatury technologicznej, rozruch technologiczny oraz przeszkolenie załogi.
Na realizację całości zamówienia przewidziano 24 miesiące od momentu zawarcia umowy, przy czym uzyskanie prawomocnego pozwolenia na budowę musi nastąpić w ciągu pierwszych 9 miesięcy. Spółka wyznaczyła ostateczny termin składania ofert na 30 października 2026 roku na godzinę 10:00 (przesuwając pierwotną datę ustaloną na 15 października).
Inwestycja opiera się na stabilnych filarach finansowych. Spółka pozyskała dofinansowanie w postaci dotacji i pożyczki z Funduszu Modernizacyjnego, podlegającego Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), a równolegle procedowany jest wniosek o dofinansowanie ze środków regionalnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. Realizacja kontraktu pozostaje uzależniona od ostatecznego zabezpieczenia montażu finansowego oraz akceptacji Związku Międzygminnego „Gospodarka Komunalna”, co stanowi standardową klauzulę zabezpieczającą budżet podmiotu komunalnego.
