Muzeum Okręgowe w Lesznie przebuduje dawną octownię na nową siedzibę

Muzeum Okręgowe w Lesznie wkracza w decydującą fazę realizacji swojej kluczowej inwestycji infrastrukturalnej. Instytucja prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, którego przedmiotem jest „Przebudowa, rozbudowa i zmiana sposobu użytkowania nieruchomości dawnej octowni na siedzibę Muzeum Okręgowego w Lesznie”. Projekt przewiduje gruntowną rewitalizację poprzemysłowego obiektu u zbiegu ulicy Bolesława Chrobrego i Alei Jana Pawła II 13 oraz wzniesienie nowego skrzydła muzealnego. Przedsięwzięcie pozwoli na skonsolidowanie rozproszonych dotąd oddziałów placówki i stworzenie nowoczesnego centrum wystawienniczo-edukacyjnego spełniającego współczesne standardy muzealnictwa.

Procedura przetargowa: wadium, terminy i kryteria wyboru

Postępowanie na wyłonienie generalnego wykonawcy robót budowlanych realizowane jest w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych, a ogłoszenie zostało opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych oraz na platformie e-Zamówienia. Przedmiot zamówienia obejmuje roboty budowlane, konstrukcyjne oraz instalacyjne na działkach ewidencyjnych nr 331 i 328/2 w Lesznie.

Instytucja określiła wadium w wysokości 100 000 zł. Jedynym kryterium oceny ofert złożonych w przetargu pozostaje cena (waga 100%). Zgodnie z aktualną dokumentacją zamówienia termin składania ofert wyznaczono na 8 października 2026 r. do godziny 11:00. Otwarcie ofert nastąpi bezpośrednio po upływie tego terminu. Wybrany wykonawca będzie musiał przeprowadzić kompleksowe prace rozbiórkowe wtórnych elementów, wzmocnić konstrukcję zabytkowych murów, zrealizować nową bryłę i wyposażyć całość w zaawansowane systemy klimatyzacji, kontroli wilgotności oraz bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

Od fabryki Paula Wandela do przestrzeni wystawienniczej

Nieruchomość przy Alejach Jana Pawła II 13 posiada bogatą przeszłość przemysłową. Pod koniec XIX wieku działalność rozpoczęła tu Leszczyńska Fabryka Octu, funkcjonująca pierwotnie pod nazwą Essigfabrik von Paul Wandel. Charakterystyczną, zwartą formę z surowej czerwonej cegły kompleks zyskał podczas rozbudowy przeprowadzonej w latach 1927–1929. Przez dziesięciolecia obiekt służył celom produkcyjnym, jednak wraz z wygaszeniem działalności zaczął niszczeć, a jego stan techniczny ulegał stopniowej degradacji. Ze względu na wartości historyczne i architektoniczne budynek został wpisany do rejestru zabytków.

Przełom w losach niszczejącego zabytku nastąpił w 2021 roku, kiedy Samorząd Województwa Wielkopolskiego podjął decyzję o odkupieniu posesji od prywatnego właściciela za kwotę 2,5 mln zł z przeznaczeniem na cele kultury. Dzięki temu dawna octownia zyskała szansę na całkowitą odmianę i włączenie w przestrzeń miejską jako otwarta placówka muzealna. W kolejnych miesiącach samorząd sfinansował badania konserwatorskie, ekspertyzy mykologiczne oraz przygotowanie założeń konkursowych.

Koncepcja architektoniczna Studio Lisiak i konkurs SARP nr 1029

Aby wyłonić optymalną wizję przekształcenia zabytkowego obiektu, w marcu 2023 roku rozstrzygnięto ogólnopolski konkurs architektoniczno-urbanistyczny (konkurs SARP nr 1029), zorganizowany we współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich Oddział Poznań. Sąd konkursowy oceniał prace pod kątem poszanowania substancji zabytkowej, funkcjonalności układu muzealnego oraz relacji nowej zabudowy z tkanką miejską.

Zwycięska praca opracowana przez poznańskie Studio Lisiak (zespół w składzie: Rafał Lisiak, Paweł Lisiak, Jolanta Lisiak i Aleksandra Lisiak) zdobyła uznanie jurorów dzięki umiejętnemu powiązaniu historycznego budynku z nowym, trzykondygnacyjnym skrzydłem. Projektanci wprowadzili zadaszony, przeszklony dziedziniec wewnętrzny, który ma pełnić rolę wielofunkcyjnego forum – miejsca spotkań, wykładów, wydarzeń kulturalnych oraz strefy kawiarnianej. W ślad za wygraną w konkursie Muzeum Okręgowe w Lesznie podpisało ze Studio Lisiak umowę na sporządzenie pełnej dokumentacji projektowej i wykonawczej o wartości 4 182 000 zł.

Zgodnie z zatwierdzonym projektem elewacja historycznej octowni przejdzie kompleksową renowację metodami konserwatorskimi, z zachowaniem oryginalnego wątku ceglanego, spoinowania oraz historycznej ślusarki. Z kolei nowo projektowana część otrzyma wyważoną formę architektoniczną o wysokości nieprzekraczającej 15 metrów, co gwarantuje zachowanie ładu przestrzennego w pierzei ulicy Chrobrego.

Koniec rozproszenia zbiorów i nowa jakość dla zwiedzających

Inwestycja stanowi odpowiedź na wieloletnie problemy lokalowe instytucji. Obecnie główna ekspozycja stała muzeum prezentowana jest w zaadaptowanym budynku dawnej synagogi przy ulicy Gabriela Narutowicza 31, gdzie łączna powierzchnia wystawiennicza wynosi zaledwie nieco ponad 400 m². Pozostałe działy, w tym administracja i pracownie, działają w kamienicy przy placu Jana Metziga 17, a część zbiorów musi być przechowywana w wynajmowanych, rozproszonych magazynach. Dotychczasowe siedziby generują poważne bariery architektoniczne dla osób o ograniczonej mobilności.

Nowa siedziba w dawnej octowni zapewni wielokrotne zwiększenie metrażu ekspozycyjnego. W kompleksie powstaną nowoczesne sale wystaw stałych i czasowych, specjalistyczne magazyny studyjne, profesjonalna pracownia konserwacji zabytków oraz sale edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Całość zostanie w pełni dostosowana do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami dzięki systemom wind, ramp i instalacjom tyfloinformatycznym.

Szacunkowy całkowity koszt realizacji przedsięwzięcia wynosi od 37 do 42 mln zł, a finansowanie zabezpiecza Samorząd Województwa Wielkopolskiego. Po wyłonieniu wykonawcy w trwającym postępowaniu przetargowym i podpisaniu umowy przewidywany czas prac budowlanych pozwoli na udostępnienie nowej siedziby do końca 2027 roku.