Kanał Regatowy w Parku Śląskim w Chorzowie otwarty po kompleksowej modernizacji
Kanał Regatowy, będący jednym z najważniejszych historycznych obiektów hydrotechnicznych i rekreacyjnych na terenie kompleksu Park Śląski w mieście Chorzów, przeszedł gruntowną metamorfozę. Trwające ponad trzy lata prace budowlane, hydrotechniczne i krajobrazowe dobiegły końca, a zrewitalizowany obiekt wraz z przyległą wyspą został oficjalnie przekazany do użytku 11 sierpnia 2026 roku. Inwestycja, której całkowity koszt zamknął się kwotą około 23,2 mln zł brutto (w pełnym ujęciu z zagospodarowaniem otoczenia sięgającą 28,5 mln zł), przywróciła pierwotny układ przestrzenny akwenu stworzonego ponad sześć dekad temu, wprowadzając jednocześnie nowoczesną infrastrukturę spacerową, estradową i biologiczną.
Przedsięwzięcie zrealizowano w ramach wieloletniego programu modernizacji Parku Śląskiego, a podstawowym źródłem jego finansowania były fundusze europejskie z Inicjatywy JESSICA w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego. Projekt połączył inżynierię wodną z ochroną krajobrazu i adaptacją do współczesnych standardów dostępności architektonicznej.
Hydrotechniczny fundament: 3 kilometry nabrzeży i odmulenie akwenu
Podstawowym wyzwaniem inwestycyjnym była degradacja konstrukcji hydrotechnicznej zbiornika, która przez lata nie doczekała się kompleksowego remontu. Pierwszy etap robót, skoncentrowany na pracach inżynieryjnych, został powierzony wyłonionemu w postępowaniu przetargowym konsorcjum wrocławskich przedsiębiorstw: PBW Inżynieria Sp. z o.o. (lider konsorcjum) oraz „Probudowa” Sp. z o.o. (partner konsorcjum). Umowa podpisana w marcu 2023 roku opiewała na kwotę 17,16 mln zł brutto.
W ramach Etapu I przeprowadzono całkowite osuszenie zbiornika oraz wywiezienie zalegających na dnie osadów dennych. Kluczowym elementem robót konstrukcyjnych była rozbiórka starych, popękanych elementów betonowych i wykonanie blisko 3 kilometrów nowych nabrzeży. Zastosowano żelbetowe prefabrykaty, odtworzono mury oporowe, odremontowano schody terenowe oraz wykonano szczelne systemy drenażowe i instalacje techniczne.
Kanał Regatowy ma długość od 500 do 550 metrów i stanowi bezpośrednie przedłużenie siedmiohektarowego Dużego Stawu. Jego głębokość jest zróżnicowana i wynosi od około 50 cm od strony Promenady gen. Jerzego Ziętka do około 90 cm w rejonie połączenia ze stawem głównym. Po zakończeniu zasadniczych robót żelbetowych na przełomie 2024 i 2025 roku akwen został ponownie napełniony wodą, co otworzyło drogę do realizacji części krajobrazowej.
Nowe oblicze wyspy i alejek: zieleń, scena plenerowa oraz dostępność
Drugi etap inwestycji, realizowany m.in. na podstawie zamówienia 27/PN/RB/2024/MF w formule „zaprojektuj i wybuduj” oraz postępowania 16/PN/D/2026/MF, skupił się na rewitalizacji otoczenia kanału oraz podłużnej wyspy usytuowanej w jego centralnym punkcie. Wyspa ta pozostawała zamknięta i niedostępna dla spacerowiczów przez niemal dekadę.
W trakcie prac odrestaurowano piesze mostki prowadzące na wyspę. Z myślą o osobach ze szczególnymi potrzebami oraz osobach z niepełnosprawnościami ruchowymi przy wejściu na kładkę zainstalowano podnośnik platformowy, likwidując dotychczasowe bariery architektoniczne. Na samej wyspie wybudowano nową scenę plenerową, która umożliwi organizację koncertów kameralnych, spektakli teatralnych i wydarzeń kulturalnych w otoczeniu wody.
Przekształceniom uległa również cała szata roślinna i ciągi piesze wokół kanału:
- Powierzchnia zachowanej zieleni: ochroną i zabiegami pielęgnacyjnymi objęto ponad 26,7 tys. m² istniejącego drzewostanu i krzewów.
- Nowe nawierzchnie rekreacyjne: założono blisko 3,9 tys. m² nowych trawników.
- Nasadzenia botaniczne: posadzono łącznie 4 722 rośliny, głównie byliny oraz trawy ozdobne, wśród których znalazły się m.in. hakonechloa smukła „Aureola”, turzyca Graya oraz niezapominajka błotna.
- Układ komunikacyjny: w miejsce zniszczonego asfaltu wykonano alejki z płyt z kamienia naturalnego, cegły klinkierowej oraz nawierzchni mineralnych, montując jednocześnie energooszczędne oświetlenie parkowe, ławki, leżaki miejskie i kosze na odpady.
Historyczne dziedzictwo WPKiW a współczesne finansowanie z programu JESSICA
Kanał Regatowy powstał jako integralny element osi kompozycyjnej dawnego Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku, projektowanego w latach 50. XX wieku przez zespół pod kierunkiem prof. Władysława Niemirskiego z inicjatywy gen. Jerzego Ziętka. Choć Ośrodek Sportów Wodnych zainaugurował działalność w 1955 roku, sam kanał został oddany do eksploatacji w 1960 roku. Przez dekady stanowił centrum rekreacji wodnej Górnego Śląska – pływały po nim kajaki, rowery wodne i łodzie motorowe, na wyspie działała popularna kawiarnia „Wyspa pod Żaglami”, a w sąsiedztwie funkcjonowała restauracja „Przystań”.
Z biegiem lat obiekt uległ daleko posuniętej degradacji technicznej. Droga do jego odbudowy wymagała przełamania trudności rynkowych. Postępowania przetargowe ogłaszane w maju i czerwcu 2022 roku zostały unieważnione z powodu braku ofert lub kwot znacznie przewyższających ówczesny budżet inwestora, wynikających z gwałtownego wzrostu cen materiałów budowlanych. Dopiero ponowna weryfikacja kosztorysów i zaangażowanie środków zwrotnych z Inicjatywy JESSICA (z puli RPO WSL) umożliwiły wyłonienie wykonawców i podpisanie umowy w 2023 roku.
Głos inwestorów i perspektywy: powrót rekreacji wodnej i wydarzeń kulturalnych
Podczas oficjalnego otwarcia zmodernizowanego obiektu przedstawiciele władz wojewódzkich oraz zarządcy terenu zwracali uwagę na wierność oryginalnej myśli architektonicznej.
„Modernizacja Kanału Regatowego to jedna z najważniejszych inwestycji realizowanych w TAURON Parku Śląskim, a dla wielu pokoleń mieszkańców jeden z symboli tego miejsca. Przywracamy kanałowi jego pierwotny układ, byśmy mogli cieszyć się nim w niemal takiej formie, jak prawie siedemdziesiąt lat temu, gdy kanał został zaprojektowany. To jedna z wizytówek parku, która w nowej, funkcjonalnej i pełnej zieleni odsłonie będzie służyć mieszkańcom i wszystkim, którzy odwiedzą TAURON Park Śląski” — podkreślił Marszałek Województwa Śląskiego Wojciech Saługa.
Na wymiar społeczny i kulturalny nowej przestrzeni wskazał prezes zarządu Parku Śląskiego Paweł Bilangowski:
„Kanał regatowy był modernizowany przez ostatnie trzy lata i cieszę się, że ten teren będzie znów cieszył osoby odwiedzające TAURON Park Śląski. Wyspa, która znajduje się w centralnej części kanału była niedostępna jeszcze dłużej, bo prawie dziesięć lat. W przyszłości będą się tam odbywać koncerty i inne wydarzenia, które ożywią to miejsce. Odtworzyliśmy Kanał Regatowy zgodnie z oryginalnym projektem, trwają nasadzenia i wierzę, że ta przestrzeń będzie coraz piękniejsza”.
Zakończenie prac budowlanych i odbiory techniczne umożliwiają ponowne uruchomienie wypożyczalni sprzętu pływającego przy sąsiadującym Dużym Stawie, dzięki czemu mieszkańcy Chorzowa, Katowic i całego regionu mogą ponownie korzystać z rekreacji wodnej na odnowionym Kanale Regatowym.
