Muzeum Zamkowe w Malborku przeprowadzi prace budowlano-konserwatorskie w Zamku w Kwidzynie

Muzeum Zamkowe w Malborku oficjalnie przystępuje do realizacji strategicznego projektu inwestycyjnego, w ramach którego Zamek w Kwidzynie przejdzie gruntowne prace budowlano-konserwatorskie. Przedsięwzięcie pod oficjalną nazwą „Kompleksowe prace budowlano-konserwatorskie w Zamku w Kwidzynie wraz z adaptacją do celów wystawienniczych lokali usytuowanych w sąsiedniej nowej zabudowie” (numer projektu: FENX.07.01-IP.04-0045/25) opiewa na łączną kwotę 64 173 906,13 PLN. To największe tego rodzaju prace konserwatorskie w gotyckiej rezydencji kapituły pomezańskiej od blisko 90 lat. W związku ze skalą przedsięwzięcia zabytkowa warownia została zamknięta dla zwiedzających pod koniec sierpnia 2026 roku, a finał prac i ponowne udostępnienie całego zespołu zamkowego zaplanowano na 2030 rok.

Montaż finansowy: rekordowe wsparcie z programu FEnIKS

Realizacja tak szerokiego zakresu robót budowlanych i konserwatorskich jest możliwa dzięki pozyskaniu przez Muzeum Zamkowe w Malborku dofinansowania z funduszy unijnych oraz wsparcia z budżetu państwa. Głównym źródłem finansowania jest program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), w ramach VII Priorytetu: Kultura (Działanie: Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej), w którym funkcję Instytucji Pośredniczącej pełni Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Wydatki kwalifikowane całego przedsięwzięcia ustalono na poziomie 52 672 511,48 PLN. Poniższa tabela przedstawia szczegółowy montaż finansowy projektu:

Dane: Muzeum Zamkowe w Malborku / Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (program FEnIKS)

Zakres robót w warowni: od piwnic po więźbę dachową

Główny komponent inwestycji (Zadanie 1) obejmuje całościowy remont budowlano-konserwatorski czternastowiecznego zamku. Działaniami objęto wszystkie kondygnacje gmachu – od piwnic, poprzez pomieszczenia ekspozycyjne i reprezentacyjne, aż po strych oraz połać dachową.

Zakres prac konserwatorskich skupia się na zabezpieczeniu i restauracji substancji zabytkowej. Obejmuje on oczyszczenie i renowację ceglanych murów obwodowych, sklepień krzyżowo-żebrowych, oryginalnych tynków oraz zachowanych reliktów polichromii. Specjaliści usuną wtórne, nieodpowiednie nawarstwienia technologiczne z minionych dekad, które zaburzały gospodarkę wilgotnościową ścian. Równolegle zaplanowano gruntowną naprawę konstrukcji więźby dachowej wraz z wymianą pokrycia dachowego, a także konserwację historycznej stolarki okiennej i drzwiowej.

Projekt odpowiada również na wyzwania infrastrukturalne i środowiskowe. Zużyte instalacje elektryczne, teletechniczne i wodno-kanalizacyjne zostaną w całości wymienione na nowoczesne układy spełniające rygorystyczne normy bezpieczeństwa pożarowego oraz kontroli mikroklimatu. Istotnym elementem jest także likwidacja barier architektonicznych – zainstalowane zostaną nowoczesne piony komunikacyjne i windy, które umożliwią swobodne poruszanie się po obiekcie osobom o ograniczonej mobilności.

Nowe przestrzenie wystawiennicze przy ul. Kruka 1 i rewitalizacja ekspozycji

Inwestycja nie ogranicza się wyłącznie do murów warowni. Zadanie 2 zakłada adaptację lokali użytkowych (lokale U1–U6) usytuowanych w nowej zabudowie przy sąsiedniej ulicy Kruka 1. W parterowej części tych budynków powstanie nowoczesne centrum obsługi turystów z kasami, punktem informacyjnym, sklepem muzealnym oraz zapleczem sanitarnym.

W zaadaptowanych przestrzeniach przy ul. Kruka 1 utworzona zostanie również nowa wystawa stała zatytułowana „Taki oto Kwidzyn”. Ekspozycja będzie w całości dedykowana bogatej historii miasta. Zgodnie z harmonogramem jej udostępnienie publiczności nastąpi wcześniej niż otwarcie głównego zamku – uruchomienie planowane jest na 2028 rok.

Z kolei w samym zamku po zakończeniu robót budowlanych zaaranżowanych zostanie 6 zupełnie nowych ekspozycji stałych. Obejmą one bogate zbiory archeologiczne, kolekcję fauny i flory Powiśla oraz wystawy przybliżające dzieje kapituły pomezańskiej. Wnętrza zostaną wyposażone w zaawansowane gabloty z kontrolą wilgotności i temperatury oraz stanowiska multimedialne wspierające transformację cyfrową instytucji.

Procedury przetargowe i harmonogram do 2030 roku

W celu wyłonienia wykonawców robót budowlanych i konserwatorskich Muzeum Zamkowe w Malborku opublikowało ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych (BZP) na platformie e-Zamówienia oraz na własnym profilu na platformie zakupowej (platformazakupowa.pl/pn/zamek_malbork). Procedury przetargowe podzielono na części, co pozwala na precyzyjny dobór wyspecjalizowanych wykonawców do robót stricte konserwatorskich, budowlano-instalacyjnych oraz do wielobranżowego nadzoru inwestorskiego.

Harmonogram całego przedsięwzięcia zakłada intensywne prace budowlane w latach 2026–2029. Finałowym etapem będzie aranżacja wystaw i montaż wyposażenia, tak aby w 2030 roku Zamek w Kwidzynie powitał pierwszych zwiedzających w odnowionych przestrzeniach.

Ochrona unikatowego dziedzictwa kapituły pomezańskiej

Zamek w Kwidzynie, wzniesiony na przełomie XIII i XIV wieku, to unikatowy zabytek architektury obronnej. Jego najbardziej rozpoznawalnym elementem jest gdanisko (wieża sanitarno-obronna) wysunięte 54 metry poza linię skrzydła zamkowego i połączone z nim najdłuższym w Europie gankiem wspartym na pięciu wysokich arkadach.

Prace budowlano-konserwatorskie koordynowane przez Muzeum Zamkowe w Malborku zapobiegną degradacji bezcennych ceglanych murów i zabezpieczą zabytek na kolejne dziesięciolecia. Inwestycja połączy rzetelną ochronę autentyzmu historycznego z wymogami nowoczesnego muzealnictwa, umacniając pozycję Kwidzyna jako jednego z kluczowych ośrodków turystyki kulturowej na mapie północnej Polski.