Polanica-Zdrój: pijalnia wód mineralnych z pozwoleniem na remont budowlany
Zabytkowa pijalnia wód mineralnych w Polanicy-Zdroju przejdzie zaplanowane roboty budowlane. Starosta Powiatu Kłodzko wydał 22 października 2026 roku pozytywną decyzję zatwierdzającą wniosek o pozwolenie na budowę dla reprezentacyjnego gmachu zlokalizowanego w sercu Parku Zdrojowego przy ul. Zdrojowej 39. Inwestorem przedsięwzięcia jest spółka Uzdrowiska Kłodzkie S.A. - Grupa PGU, która zarządza kluczową bazą leczniczą i sanatoryjną w tym dolnośląskim kurorcie.
Dane z rejestru RWDZ (GUNB) i parametry formalne
Informacja o zatwierdzeniu zamierzenia została wprowadzona do publicznego Rejestru Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń prowadzonego przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego – RWDZ (GUNB). Sprawa w Starostwie Powiatowym w Kłodzku była prowadzona pod numerem urzędowym ZPAIB.6740.8.32.2026.AB10, z kolei w centralnej ewidencji figurowała pod numerem wniosku ST-DL-KL/WNIOSEK/11534/2026. Postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji nr 36/VIII/B/2026.
Według wpisu w RWDZ (GUNB) zakres inwestycji opisano jako „wykonanie robót budowlanych innych niż wymienione powyżej”. Obiekt objęty pozwoleniem posiada imponującą kubaturę wynoszącą dokładnie 21 256,8 m3. W systemie nadzoru budowlanego przypisano mu kategorię obiektu XI, która zgodnie z załącznikiem do ustawy – Prawo budowlane obejmuje budynki służby zdrowia, opieki społecznej i socjalnej, w tym m.in. sanatoria, szpitale oraz zakłady przyrodolecznicze. W rubryce określającej rodzaj inwestycji w rejestrze widnieje sformułowanie: „Budynek mieszkalny jednorodzinny” – jest to formalna kwalifikacja słownikowa przypisana w formularzu ewidencyjnym urzędu dla tego wniosku, mimo że kubatura przekraczająca 21 tysięcy metrów sześciennych dotyczy wielofunkcyjnego gmachu zdrojowego.
Architektura dawnych Łazienek Heleny
Pijalnia wód mineralnych w Polanicy-Zdroju należy do najcenniejszych zabytków uzdrowiskowych na terenie ziemi kłodzkiej. Gmach wzniesiono w latach 1910–1911 według projektu łączącego formy neoklasycystyczne z elementami secesji. Pierwotnie funkcjonował jako Dom Zdrojowy oraz Łazienki Heleny (Helenenbad), stanowiąc ówczesne centrum diagnostyczno-zabiegowe kurortu.
Budynek został wpisany w naturalną rzeźbę terenu i wbudowany w zbocze doliny od strony Parku Zdrojowego. W efekcie fasada zachodnia jest parterowa i zaakcentowana okazałym portykiem wejściowym z kolumnadą, podczas gdy przeciwległa elewacja liczy aż trzy pełne kondygnacje. Główny hol pijalni, zwieńczony kopułą ze świetlikiem, łączy się bezpośrednio z długą na około 100 metrów halą spacerową. Przestrzeń ta w zamyśle projektantów pełniła funkcję zadaszonego deptaka dla kuracjuszy podczas niesprzyjającej aury pogodowej. Po przeszkleniu wykonanym w latach 30. XX wieku hala zyskała dodatkowo funkcję sali koncertowej oraz miejsca spotkań i wystaw. Przez dziesięciolecia w przyziemiu i na wyższych piętrach mieściły się gabinety lekarskie, dziesiątki kabin kąpieli mineralnych i kwasowęglowych oraz pokoje dla kuracjuszy.
Centralnym punktem wnętrza pijalni jest ozdobne źródło wody leczniczej. Współczesna forma ujęcia, wykorzystująca rzeźbione elementy ze szkła artystycznego, została stworzona przez polanickiego artystę Stefana Sadowskiego, który zastąpił wcześniejszy projekt autorstwa Klausa Koppela.
Ujęcie „Wielka Pieniawa” i profil kuracyjny
Podstawą funkcjonowania obiektu jest naturalna woda lecznicza ze źródła Wielka Pieniawa (Großer Sprudel). Historia ujęcia sięga maja 1904 roku, kiedy podczas wierceń prowadzonych na zlecenie ówczesnego właściciela uzdrowiska, barona Wolfganga von der Goltz, natrafiono na głębokości 34,6 metra na silny poziom wodonośny. Woda trysnęła pod ciśnieniem artezyjskim w postaci gejzera na wysokość około 5 metrów. Źródło początkowo nazwano imieniem Gertruda (Gertrudenquelle), w 1906 roku przemianowano na Źródło Księcia Joachima Albrechta (Prinzensprudel), a obecna nazwa Wielka Pieniawa utrwaliła się w latach 1908–1909.
Woda ta jest szczawą wodorowęglanowo-wapniowo-magnezową, sodową oraz żelazistą, bogatą w mikro- i makroelementy, naturalnie wysyconą dwutlenkiem węgla. Pijalnia wód mineralnych służy przede wszystkim do krenoterapii, czyli regularnych kuracji pitnych ordynowanych przez lekarzy uzdrowiskowych w leczeniu schorzeń kardiologicznych, nadciśnienia tętniczego, chorób przewodu pokarmowego oraz zaburzeń przemiany materii.
Znaczenie inwestycji dla Polskiej Grupy Uzdrowisk
Inwestor, spółka Uzdrowiska Kłodzkie S.A. - Grupa PGU, wchodzi w skład holdingu Polska Grupa Uzdrowisk (PGU), którego stuprocentowym udziałowcem jest KGHM Polska Miedź S.A. Kłodzka spółka zarządza majątkiem uzdrowiskowym w trzech sąsiadujących kurortach: Polanicy-Zdroju, Dusznikach-Zdroju oraz Kudowie-Zdroju. W samej Polanicy baza przedsiębiorstwa dysponuje blisko 600 miejscami noclegowymi w sanatoriach, takich jak sanatorium Wielka Pieniawa (mieszczące również rekreacyjny kompleks Słoneczne Termy Wielka Pieniawa), Willa Mała Pieniawa, sanatorium Zdrowie, Carmen, Korab oraz Szarotka.
Pijalnia wód mineralnych przy ul. Zdrojowej 39 stanowi centralny punkt obsługi kuracjuszy i turystów – mieszczą się w niej nie tylko stanowiska czerpania wód, ale także punkt sprzedaży produktów regionalnych, sklepy uzdrowiskowe oraz biura obsługi ruchu kuracyjnego. Decyzja Starosty Powiatu Kłodzko nr 36/VIII/B/2026 otwiera formalną drogę do przeprowadzenia robót budowlanych w obiekcie o kubaturze 21 256,8 m3, zabezpieczając infrastrukturę zabytkowego gmachu przed kolejnymi sezonami uzdrowiskowymi.
