PKP PLK rozpoczyna realizację robót na odcinku Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska: Przełom w Łódzkim Węźle Kolejowym

29 września 2026 r. zarządca infrastruktury kolejowej PKP PLK formalnie przeniósł strategiczny kontrakt „Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego TEN-T, etap II, odcinek Łódź Fabryczna - Łódź Kaliska_Łódź Żabieniec, pozostałe roboty” ze stanu przygotowania do fazy realizacji. Decyzja ta oznacza wznowienie bezpośrednich robót budowlanych na najbardziej wyczekiwanym i skomplikowanym placu budowy kolejowej w Polsce. Po miesiącach impasu i rekonfiguracji procedur przetargowych inwestycja mająca przekształcić czołową stację Łódź Fabryczna w nowoczesny dworzec przelotowy wchodzi w nowy rozdział wykonawczy, który w pierwszej kolejności skupi się na zabezpieczeniu newralgicznych punktów w centrum miasta oraz przygotowaniu frontu pod dokończenie drążenia podziemnych korytarzy.

Przejście projektu do fazy realizacji to jednoznaczny sygnał dla branży budowlanej i transportowej, że PKP PLK wdraża nowy model ratowania inwestycji po kryzysie kontraktowym z początku roku. Zamiast monolitycznego kontraktu z jednym generalnym wykonawcą, zarządca postawił na etapowanie prac i precyzyjne rozdzielenie zadań inżynieryjnych.

Struktura inwestycji: 27 odcinków, 46,1 km i zadania priorytetowe

Zgodnie z ewidencją prowadzoną przez PKP PLK, całkowity zakres przedsięwzięcia w ramach Fazy II obejmuje ciąg infrastruktury o łącznej długości 46,1 km, podzielony na 27 odcinków. Dotychczasowy bilans rejestru inwestycyjnego – 26 odcinków planowanych oraz 0 zakończonych – uległ przełamaniu: pierwszy odcinek oficjalnie wszedł w fazę robót budowlanych.

Pakiet zakwalifikowany jako „pozostałe roboty” obejmuje trzy ściśle zdefiniowane komponenty:

1. Zadanie zabezpieczające: Zaprojektowanie i wykonanie robót dla zadania pn. „Zabezpieczenie torowiska wraz z udrożnieniem skrzyżowania ul. Zachodnia/ Kościuszki/ Zielona w Łodzi w ramach projektu pn. «Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego (TEN-T), etap II, odcinek Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec» – pozostałe roboty”.
2. Etap I: Dokończenie drążenia tunelu do komory Fabryczna w ramach projektu „Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego, TEN-T, etap II, odcinek Łódź Fabryczna - Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec”.
3. Etap II: Dokończenie inwestycji roboty wielobranżowe w ramach projektu „Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego, TEN-T, etap II, odcinek Łódź Fabryczna - Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec”.

Priorytetem w obrębie tkanki miejskiej jest zabezpieczenie wykopu i stropu powstającego podziemnego przystanku Łódź Śródmieście u zbiegu al. Kościuszki, ul. Zachodniej i ul. Zielonej. Skrzyżowanie to pozostawało wyłączone z ruchu kołowego przez niemal trzy lata. Prace budowlane polegają na przykryciu fragmentu stropu obiektu, ustabilizowaniu torowiska tramwajowego przed dalszą degradacją i ułożeniu tymczasowej nawierzchni jezdni, co pozwoli przywrócić ruch samochodowy po jednym pasie w każdym kierunku bez przerywania operacji tramwajowych.

Układ techniczny: Pięć tuneli, nowe linie kolejowe i system ETCS

Docelowy układ inżynieryjny Fazy II projektu stanowi skomplikowaną sieć podziemnych połączeń wyprowadzających ruch ze stacji Łódź Fabryczna w kierunku linii kolejowej nr 15, umożliwiając bezpośredni wyjazd na stacje Łódź Kaliska oraz Łódź Żabieniec. Układ składa się z 5 tuneli liniowych zlokalizowanych na ściśle wyznaczonych odcinkach:

• Łódź Fabryczna – ul. Odolanowska (główny tunel dwutorowy),
• ul. Odolanowska – Al. Włókniarzy – Al. Unii (tunel jednotorowy),
• ul. Odolanowska – Al. Włókniarzy – ul. Długosza (tunel jednotorowy),
• Al. Włókniarzy – ul. Inowrocławska (tunel jednotorowy),
• Al. Włókniarzy – ul. Skarpowa (tunel jednotorowy).

Projekt wymaga budowy nowej infrastruktury torowej w ramach sześciu linii kolejowych:

• nr 17 w obrębie stacji Łódź Fabryczna,
• nr 458 w obrębie stacji Łódź Fabryczna,
• nr 550 na odcinku Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska,
• nr 551 na odcinku Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska,
• nr 552 na odcinku przystanek odgałęźny Łódź Włókniarzy – Łódź Żabieniec,
• nr 553 na odcinku przystanek odgałęźny Łódź Włókniarzy – Łódź Żabieniec.

Program uzupełnia budowa 2 mostów kolejowych, 1 podstacji trakcyjnej oraz 3 podziemnych przystanków osobowych (Łódź Śródmieście, Łódź Polesie, Łódź Koziny) dysponujących łącznie 8 peronami w pełni dostosowanymi do potrzeb osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Za bezpieczeństwo i płynność prowadzenia ruchu odpowiadać będzie nowoczesny system ETCS zainstalowany na całym korytarzu Łódź Widzew – Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec.

Montaż finansowy: Wsparcie FEnIKS i Krajowego Programu Kolejowego

Przedsięwzięcie posiada zabezpieczone wielomilionowe finansowanie z funduszy europejskich oraz budżetu państwa. Zgodnie z aneksem nr FENX.05.04-IP.02-0006/24-01 do umowy o dofinansowanie w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS), całkowita wartość projektu wynosi 1 573 619 939,09 PLN, z czego wydatki kwalifikowane ustalono na poziomie 1 274 917 928,01 PLN, a dofinansowanie z Unii Europejskiej zamyka się kwotą 1 083 680 238,80 PLN.

Z kolei według Aktualizacji Szczegółowego Planu Realizacji Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku z 28 października 2024 r., wartość projektu określono na 1 285 630 969,26 PLN, przy wsparciu ze środków budżetu państwa w wysokości 191 278 954,00 PLN. Mimo że w pierwotnych dokumentach programowych horyzont czasowy określano na lata 2024–2027, konieczność wdrożenia procedur naprawczych wpłynęła na rekonfigurację harmonogramów płatności i kontraktowania.

Nowa strategia wykonawcza po zerwaniu kontraktu z PBDiM

Przejście obecnych zadań w stan realizacji stanowi konsekwencję radykalnych decyzji zarządczych podjętych przez PKP PLK na początku 2026 roku. W lutym 2026 r. inwestor odstąpił od umowy z dotychczasowym generalnym wykonawcą – Przedsiębiorstwem Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego (PBDiM). Przyczyną zerwania relacji kontraktowej był paraliż budowy wywołany katastrofą budowlaną z września 2024 r., kiedy doszło do zawalenia się kamienicy nad drążonym tunelem, a także brak porozumienia w kwestii metod zabezpieczenia zabytkowych budynków na trasie tarczy TBM.

PKP PLK podjęły wówczas decyzję o podzieleniu inwestycji na pakiety i powierzeniu newralgicznych frontów doświadczonym podmiotom rynkowym. Pierwszym krokiem było podpisanie w lipcu 2026 r. umowy z firmą Budimex na dokończenie komory rozjazdowej, współpracującej w przyszłości z tunelem Kolei Dużych Prędkości. Uruchomienie robót na skrzyżowaniu ulic Zachodniej, Kościuszki i Zielonej to drugi kluczowy krok operacyjny. Według aktualnych planów inwestora tarcza TBM ma wznowić mechaniczne drążenie pod śródmieściem w I kwartale 2027 r., po przeprowadzeniu szczegółowych ekspertyz geotechnicznych, natomiast pełne zakończenie całego węzła średnicowego przewiduje się na 2030 rok.

Znaczenie dla aglomeracji i rynku budowlanego

Rozpoczęcie robót w terenie przynosi natychmiastową ulgę mieszkańcom Łodzi dzięki planowanemu przywróceniu przejezdności jednego z najważniejszych węzłów tramwajowo-drogowych w centrum miasta. W wymiarze strategicznym projekt jest kluczowym elementem transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Połączenie stacji Łódź Fabryczna z liniami nr 15, 550, 551, 552 i 553 zlikwiduje zjawisko ślepego zakończenia torów w centrum Łodzi, tworząc funkcjonalne „łódzkie metro” dla kolei aglomeracyjnej oraz bezkolizyjny korytarz dla ruchu dalekobieżnego. Dla wykonawców infrastrukturalnych podział zadania na mniejsze etapy oznacza z kolei powrót stabilnych przetargów i szansę na bezpieczne dokończenie najbardziej wymagającego tunelu kolejowego w historii polskiego kolejnictwa.