Linie sieci bazowej TEN-T: PKP PLK prowadzi zabudowę systemów ERTMS i ETCS
Spółka PKP PLK prowadzi zaawansowane prace w ramach projektu „Zabudowa ERTMS/ETCS na liniach sieci bazowej TEN-T”. Przedsięwzięcie o unijnym numerze referencyjnym 2016-PL-TMC-0136-W weszło w kluczową fazę wdrożeniową na magistrali E 20, obejmującej linie kolejowe nr 2 oraz nr 3. Na oficjalnej mapie inwestycji zarządcy infrastruktury kolejowej 29 września 2026 roku odnotowano status pełnej realizacji dla wszystkich 28 wyznaczonych odcinków tego szlaku. Projekt ma strategiczne znaczenie dla integracji polskiej kolei z europejskim obszarem kolejowym, wprowadzając jednolity system sterowania ruchem ERTMS oraz system kontroli jazdy pociągów ETCS poziom 2 na trasie łączącej zachodnią granicę państwa w Kunowicach ze wschodnią w Terespolu.
Skala przedsięwzięcia: korytarz E 20 i zasięg projektu 2016-PL-TMC-0136-W
Prace instalacyjne i integracyjne na ciągu E 20 obejmują dwa główne fragmenty: odcinek Kunowice – Warszawa Gołąbki na linii nr 3 oraz odcinek Sulejówek Miłosna – Terespol na linii nr 2, z wyłączeniem samego węzła warszawskiego. Łączna długość torów objętych tym zadaniem wynosi 658,419 km (w uproszczonym rejestrze mapowym ujęta jako 658,3 km). Zadanie to stanowi największą część wieloobszarowego projektu 2016-PL-TMC-0136-W, którego sumaryczny zasięg na sieci bazowej TEN-T w Polsce wynosi 989,553 km.
Projekt obejmuje łącznie cztery newralgiczne ciągi komunikacyjne, łączące główne szlaki tranzytowe w relacjach wschód–zachód oraz północ–południe. Poniższa tabela przedstawia szczegółowy podział korytarzy, linii oraz kilometrażu objętego wdrożeniem.
| Korytarz i odcinek sieci bazowej TEN-T | Linie kolejowe | Długość odcinka |
|---|---|---|
| E 20 Kunowice – Warszawa Gołąbki, Sulejówek Miłosna - Terespol | 2, 3 | 658,419 km |
| E 59 Poznań – Wrocław | 271, 273 | 167,875 km |
| E 30 Podłęże – Rzeszów | 91 | 134,860 km |
| E 30 Węgliniec – Zgorzelec | 274, 278 | 28,399 km |
| Dane: PKP PLK — mapa inwestycji |
Jak wynika z mapy opracowanej przez Wydział Geodezji Biura Nieruchomości i Geodezji Kolejowej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., inwestycja tworzy spójny ciąg technologiczny w poprzek całego terytorium kraju, spinając systemowo kluczowe punkty styku na granicach z Niemcami i Białorusią.
Montaż finansowy: środki instrumentu CEF oraz Krajowego Programu Kolejowego
Realizacja tak szerokiego zakresu robót teletechnicznych i instalacyjnych wymaga znacznych nakładów kapitałowych. Podstawę finansowania zewnętrznego stanowi unijny instrument „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility – CEF), dedykowany rozbudowie korytarzy Transeuropejskiej Sieci Transportowej. Zgodnie z zapisami umowy o dofinansowanie (Grant Agreement), całkowity koszt realizacji projektu skalkulowano na 219 827 202,00 EUR, z czego wkład Unii Europejskiej wynosi 186 853 121,70 EUR.
W ujęciu krajowym, opartym na Aktualizacji Szczegółowego Planu Realizacji Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku z 14 listopada 2023 r., całkowita wartość projektu wynosi 1 077 250 436,28 PLN. Z budżetu państwa przeznaczono na ten cel wkład własny w wysokości 170 019 332,93 PLN. Pozostałą część pokrywają fundusze europejskie w ramach perspektywy finansowej CEF 14-20.
Zasada działania ERTMS/ETCS poziom 2 i korzyści dla ruchu kolejowego
Wdrożenie standardu ERTMS/ETCS poziom 2 oznacza przejście z tradycyjnej, wzrokowej sygnalizacji przytorowej na cyfrową sygnalizację kabinową. W tym wariancie podstawowym kanałem wymiany danych między infrastrukturą a pojazdem jest cyfrowa łączność radiowa GSM-R, współpracująca z centrami sterowania radiowego (Radio Block Centre – RBC). W torach montowane są pasywne eurobalisy, które służą do precyzyjnej lokalizacji składu oraz przesyłania stałych parametrów szlaku.
Komputer pokładowy w lokomotywie na bieżąco oblicza krzywą hamowania i dopuszczalną prędkość w oparciu o zezwolenie na jazdę (Movement Authority) przesyłane drogą radiową. W przypadku przekroczenia prędkości dozwolonej lub braku reakcji maszynisty na sygnał nakazujący zatrzymanie, aparatura samoczynnie wdraża hamowanie nagłe. Rozwiązanie to drastycznie ogranicza ryzyko wypadków wynikających z błędów ludzkich, a jednocześnie umożliwia prowadzenie pociągów z prędkościami przekraczającymi 160 km/h.
Drugim kluczowym aspektem jest interoperacyjność. Zastosowanie jednolitego europejskiego standardu eliminuje konieczność wyposażania lokomotyw w odrębne, narodowe systemy automatyki bezpieczeństwa pociągów (takie jak polski SHP czy niemiecki PZB). Ogranicza to liczbę i czas postojów na granicach państwowych, znosząc konieczność wymiany lokomotyw lub maszynistów podczas obsługi relacji międzynarodowych.
Spójność z modernizacją polskiej sieci magistralnej
Prace nad korytarzem E 20 koordynowane są w strukturach zarządcy w ramach zespołu oznaczonego symbolem IRE5, podległego Centrum Realizacji Inwestycji. Równolegle na południu kraju prowadzona jest zabudowa ERTMS/ETCS na kluczowych szlakach Śląska i Małopolski, co tworzy spójny korytarz transportowy łączący zachodnią granicę z południowo-wschodnimi rejonami państwa.
W ramach kompleksowej modernizacji węzłów kolejowych spółka PKP Polskie Linie Kolejowe realizuje także powiązane projekty w newralgicznych rejonach aglomeracyjnych, co pozwala wyeliminować wąskie gardła na styku linii magistralnych. Stopniowe wyposażanie korytarzy bazowych TEN-T w zaawansowane systemy sterowania ruchem zbliża polską sieć kolejową do pełnej integracji z jednolitym rynkiem transportowym Unii Europejskiej, podnosząc konkurencyjność kolei względem transportu drogowego i lotniczego.
