Biblioteka Uniwersytecka UMK w Toruniu przejdzie głęboką termomodernizację i remont

Biblioteka Uniwersytecka UMK w Toruniu, stanowiąca centralny punkt modernistycznego miasteczka akademickiego na Bielanach, przygotowuje się do kompleksowej modernizacji infrastrukturalnej. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu ogłosił postępowanie przetargowe na generalnego wykonawcę robót budowlanych w ramach projektu pod oficjalną nazwą „Poprawa efektywności energetycznej w zabytkowym budynku Biblioteki Uniwersyteckiej UMK w Toruniu wraz z instalacją OZE”. Inwestycja o całkowitej wartości przekraczającej 34 miliony złotych pozwoli przekształcić wybudowany w latach 70. XX wieku gmach w obiekt energooszczędny, zmniejszając koszty bieżącej eksploatacji, a zarazem chroniąc jego unikatową, chronioną prawem formę architektoniczną.

Finansowanie z programu FEnIKS i struktura budżetu

Przedsięwzięcie jest współfinansowane ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Spójności w ramach krajowego programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), działanie FENX.01.01 „Efektywność energetyczna”. Dofinansowanie unijne stanowi ponad połowę całkowitego budżetu zadania, natomiast pozostałą część pokrywają środki własne toruńskiej uczelni. Cały projekt został formalnie rozpisany na lata 2024–2029, co umożliwia bezkolizyjną koordynację prac projektowych, procedur zakupowych oraz kolejnych faz wykonawczych.

Szczegółowy podział nakładów finansowych w ramach zatwierdzonego wniosku inwestycyjnego przedstawia poniższa tabela:

Modernistyczny zabytek pod ścisłym nadzorem konserwatorskim

Gmach Biblioteki Głównej UMK przy ul. Jurija Gagarina 13 należy do najwybitniejszych realizacji powojennego modernizmu w polskiej architekturze akademickiej. Budynek zaprojektował prof. Witold Benedek przy ścisłej współpracy z prof. Konradem Kuczą-Kuczyńskim, włączając go w generalny plan urbanistyczny miasteczka akademickiego opracowany przez zespół pod kierunkiem prof. Ryszarda Karłowicza. Obiekt oddano do użytku w 1973 roku w ramach ogólnopolskich obchodów Roku Kopernikańskiego, zorganizowanych w pięćsetną rocznicę urodzin astronoma.

W 2020 roku cały układ przestrzenny miasteczka uniwersyteckiego na Bielanach został wpisany do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego. Z tego względu wszelkie planowane modyfikacje techniczne podlegają ścisłym wytycznym konserwatorskim. Generalny wykonawca robót będzie zobowiązany do bezwzględnego poszanowania geometrii bryły, oryginalnych podziałów elewacyjnych oraz charakterystycznych detali architektonicznych stworzonych przez Witolda Benedeka.

Zakres prac inżynieryjnych: docieplenie, stolarka i instalacja OZE

Podstawą techniczną dla ogłoszonego zamówienia jest dokumentacja projektowa sporządzona przez konsorcjum pracowni Archimedia Architekci & Inżynierowie Sp. z o.o., z którą władze uczelni zawarły umowę w lipcu 2025 roku. Zaplanowany zakres robót koncentruje się na wyeliminowaniu strat cieplnych oraz wymianie wyeksploatowanych systemów instalacyjnych. Do głównych zadań budowlanych należy docieplenie ścian zewnętrznych oraz stropodachu, połączone z ułożeniem nowej warstwy hydroizolacji.

Szczególnego kunsztu inżynieryjnego wymagać będzie wymiana wielkogabarytowej stolarki okiennej i drzwiowej. Historyczne przeszklenia zostaną zastąpione nowoczesnymi zestawami szybowymi o niskim współczynniku przenikania ciepła, przy zachowaniu oryginalnego rysunku profili ślusarki aluminiowo-stalowej. Równolegle na dachu gmachu zostanie zamontowana instalacja OZE w postaci paneli fotowoltaicznych, która zapewni czystą energię elektryczną na potrzeby urządzeń technicznych i systemów oświetleniowych. Projekt przewiduje ponadto gruntowną modernizację węzłów cieplnych, instalacji centralnego ogrzewania, wentylacji mechanicznej i klimatyzacji (HVAC) oraz wymianę oświetlenia na oprawy LED. Przeprowadzana termomodernizacja Biblioteki Uniwersyteckiej UMK doprowadzi do skokowej redukcji zapotrzebowania na energię pierwotną oraz wyraźnego obniżenia emisji dwutlenku węgla.

Funkcjonowanie książnicy i logistyka księgozbioru w trakcie robót

W przeciwieństwie do typowych obiektów biurowych Biblioteka Uniwersytecka UMK w Toruniu nie może zostać całkowicie wyłączona z użytkowania. W jej magazynach spoczywają miliony woluminów, a także bezcenne kolekcje specjalne, w tym zbiory Archiwum Emigracji. Uczelnia przyjęła rygorystyczne założenie o utrzymaniu ciągłości pracy instytucji przez cały okres trwania inwestycji budowlanej.

Aby zminimalizować uciążliwości dla czytelników i pracowników naukowych, front robót podzielono na precyzyjnie określone etapy. Część księgozbiorów oraz czasopism została wcześniej zabezpieczona i przeniesiona do magazynów zewnętrznych oraz pomieszczeń rezerwowych. W trakcie prowadzonych prac studenci oraz badacze muszą liczyć się z rotacyjnymi wyłączeniami poszczególnych czytelni, zmianami godzin otwarcia oraz nieco dłuższym czasem oczekiwania na realizację rewersów magazynowych. W celu zapewnienia bieżącej informacji utworzono dedykowany adres poczty elektronicznej modernizacja@bu.umk.pl, gdzie publikowane są komunikaty dotyczące aktualnych etapów robót.

Harmonogram przetargowy i perspektywy zakończenia prac

Procedura wyboru wykonawcy robót budowlanych prowadzona jest w trybie przetargu nieograniczonego na Platformie e-Zamówienia oraz portalu zakupowym UMK. Termin składania ofert od zainteresowanych przedsiębiorstw budowlanych wyznaczono na 28 października 2026 roku. Po rozstrzygnięciu postępowania i podpisaniu umowy wykonawca wejdzie na plac budowy przy ul. Gagarina 13. Zgodnie z harmonogramem zatwierdzonym w ramach programu FEnIKS całkowite zakończenie robót budowlano-montażowych, przeprowadzenie odbiorów technicznych oraz ostateczne rozliczenie inwestycji nastąpi do 30 września 2029 roku.