Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych przeprowadzi modernizację energetyczną Archiwum Państwowego w Łodzi
Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych ogłosiła przetarg na kompleksowe roboty budowlano-instalacyjne, dzięki którym gruntowna modernizacja energetyczna obejmie zabytkową siedzibę Archiwum Państwowego w Łodzi przy al. Tadeusza Kościuszki 121. Inwestycja stanowi kluczowy element ogólnopolskiego programu modernizacji infrastruktury archiwalnej, realizowanego przy wsparciu funduszy europejskich. Głównym założeniem prac w łódzkim gmachu jest nie tylko radykalne obniżenie zużycia energii pierwotnej oraz redukcja emisji gazów cieplarnianych, lecz także wykreowanie stabilnego, ściśle kontrolowanego mikroklimatu niezbędnego do bezterminowego zabezpieczenia bezcennych materiałów historycznych.
Procedura przetargowa i ramy finansowe przedsięwzięcia
Postępowanie przetargowe prowadzone jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych w trybie przetargu nieograniczonego pod numerem referencyjnym BDG-WO.261.11.2026. Dotyczy ono bezpośrednio wyłonienia generalnego wykonawcy robót budowlano-instalacyjnych w łódzkim archiwum. Równolegle zamawiający uruchomił powiązane postępowanie o numerze BDG-WO.261.12.2026, którego przedmiotem jest sprawowanie wielobranżowego nadzoru inwestorskiego nad realizacją zadania. Termin składania ofert w postępowaniu na roboty budowlane wyznaczono na 29 października 2026 r. na godzinę 11:00.
Przedsięwzięcie jest częścią projektu strategicznego o nazwie „Kompleksowa modernizacja energetyczna wybranych obiektów archiwów państwowych w Polsce – etap 2”. Projekt ten uzyskał potężne dofinansowanie w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), działającego w ramach Priorytetu FENX.01. Beneficjentem całego projektu pozostaje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, natomiast Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych pełni rolę kluczowego partnera projektowego odpowiedzialnego za procedury wdrożeniowe.
Całkowity koszt drugiego etapu programu wynosi 346 886 168,91 zł, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej ze środków Funduszu Spójności sięga 278 761 750,00 zł. Pozostałą część pokrywają środki z budżetu państwa. Zgodnie z przyjętym harmonogramem, po zakończeniu etapu przygotowawczego z lat 2021–2023, faza właściwych robót budowlano-montażowych w Łodzi przypada na lata 2026–2029.
Specyfika obiektu i reżim mikroklimatyczny
Główny gmach Archiwum Państwowego w Łodzi przy al. Tadeusza Kościuszki 121 posiada specyficzny rodowód architektoniczny – jest to zaadaptowany na potrzeby archiwalne dawny obiekt pofabryczny. Taka geneza konstrukcyjna nakłada na wykonawców szczególne rygory wykonawcze. Prace budowlane muszą pogodzić wymogi ochrony zabytkowej tkanki przemysłowej z surowymi normami fizyki budowli.
Magazyny archiwalne wymagają zapewnienia stałych parametrów wilgotności względnej powietrza oraz ściśle określonej temperatury przez 365 dni w roku. Wahania mikroklimatu stanowią największe zagrożenie dla struktury papieru, pergaminu i materiałów fotograficznych. Dotychczasowa charakterystyka energetyczna obiektu generowała znaczne koszty ogrzewania i chłodzenia. Prawidłowo zaprojektowana i zrealizowana modernizacja energetyczna w Łodzi ma wyeliminować mostki termiczne, zapobiec degradacji przegród oraz ograniczyć straty ciepła bez zaburzania naturalnej dyfuzji pary wodnej w murach.
Zakres robót budowlano-instalacyjnych i technologie OZE
Zakres zaplanowanych w Łodzi robót ma charakter kompleksowy i obejmuje zarówno przegrody zewnętrzne, jak i wszystkie kluczowe instalacje wewnętrzne budynku. W obszarze prac konstrukcyjno-budowlanych przewidziano docieplenie ścian zewnętrznych – zarówno w części nadziemnej, jak i w strefie cokołowej oraz poniżej poziomu terenu. Prace obejmą także pełne docieplenie dachu oraz poddasza, co będzie wymagało wykonania nowych warstw pokrycia dachowego oraz montażu wzmacniających podkonstrukcji stalowych na poddaszu. Wymianie podlegać będzie wyeksploatowana stolarka okienna i drzwiowa, której nowe profile spełnią aktualne wymogi izolacyjności termicznej.
W segmencie instalacyjnym projekt przewiduje głęboką przebudowę układu centralnego ogrzewania (c.o.) oraz ciepłej wody użytkowej (c.w.u.), wraz z modernizacją źródeł energii. Kluczowym elementem modernizacji technologicznej będzie instalacja nowej wentylacji mechanicznej oraz precyzyjnych agregatów klimatyzacyjnych, które przejmą bezpośrednią kontrolę nad środowiskiem w strefach magazynowych.
W celu maksymalizacji oszczędności eksploatacyjnych zaplanowano montaż instalacji fotowoltaicznej na dachu obiektu oraz kompletną wymianę oświetlenia na energooszczędne oprawy LED. Wszystkie instalacje technologiczne, grzewcze, chłodnicze i elektryczne zostaną zintegrowane w ramach inteligentnego systemu zarządzania budynkiem BMS (Building Management System), co umożliwi bieżący monitoring zużycia mediów i automatyczne reagowanie na zmiany parametrów wewnętrznych i zewnętrznych.
Ogólnopolski program FEnIKS w sieci archiwów
Inwestycja w Łodzi nie jest odosobnionym działaniem, lecz elementem skoordynowanego programu modernizacji polskiej sieci archiwalnej. W ramach drugiego etapu przedsięwzięcia zaplanowano modernizację łącznie 27 budynków należących do 20 archiwów państwowych w 24 lokalizacjach w całym kraju. Skala zadania wynika z konieczności dostosowania publicznych obiektów kultury do unijnych standardów neutralności klimatycznej oraz dyrektyw dotyczących efektywności budynków.
Wśród obiektów objętych tym samym programem wsparcia znajduje się m.in. Archiwum Państwowe w Siedlcach, gdzie zaplanowano m.in. docieplenie stropów, montaż pomp ciepła, wymianę stolarki oraz instalację systemu BMS. Z kolei na północy kraju, gdzie podobne procedury inwestycyjne wdraża Archiwum Państwowe w Koszalinie w swoim oddziale w Słupsku przy ul. Stanisława Moniuszki i ul. Witolda Lutosławskiego, rozpoczęcie prac budowlano-montażowych wiązało się z koniecznością czasowej reorganizacji udostępniania zasobu w celu zabezpieczenia dokumentów.
Dzięki wielomilionowym nakładom z funduszy europejskich i budżetu państwa zmodernizowany gmach Archiwum Państwowego w Łodzi stanie się obiektem o wysokiej efektywności energetycznej, bezpiecznym dla gromadzonego dziedzictwa piśmienniczego oraz w pełni dostosowanym do standardów obsługi obywateli, naukowców i administracji publicznej.
