Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych przeprowadzi modernizację energetyczną Archiwum Państwowego w Łodzi
Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych uruchomiła postępowanie przetargowe na realizację kompleksowych prac budowlano-instalacyjnych w gmachu Archiwum Państwowego w Łodzi przy al. Kościuszki 121. Przedsięwzięcie stanowi część wieloletniego, ogólnokrajowego planu termomodernizacji państwowej infrastruktury archiwalnej. Głęboka modernizacja energetyczna łódzkiego obiektu ma na celu nie tylko drastyczną redukcję zapotrzebowania na energię cieplną i elektryczną, lecz przede wszystkim trwałe zabezpieczenie specyficznego mikroklimatu magazynowego, niezbędnego do bezterminowego przechowywania unikatowych zbiorów historycznych.
Parametry zamówienia publicznego i harmonogram procedury
Postępowanie wykonawcze prowadzone jest w trybie przetargu nieograniczonego pod numerem referencyjnym BDG-WO.261.11.2026. Przedmiot zamówienia, sklasyfikowany w ramach głównego kodu CPV 45000000-7 (Roboty budowlane), obejmuje pełen cykl robót termomodernizacyjnych i instalacyjnych. Równolegle Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych prowadzi powiązane postępowanie o numerze referencyjnym BDG-WO.261.12.2026, którego celem jest wyłonienie podmiotu świadczącego usługi wielobranżowego nadzoru inwestorskiego nad realizacją robót.
Zgodnie z opublikowaną dokumentacją przetargową termin składania ofert wyznaczono na 29 października 2026 roku na godzinę 11:00. Przedsięwzięcie stanowi część drugiego etapu projektu modernizacyjnego, zaplanowanego całościowo na lata 2024–2029. Faza bezpośrednich robót budowlano-montażowych w Łodzi przypada na lata 2026–2029, stanowiąc kontynuację wcześniejszych prac przygotowawczych, audytów efektywności energetycznej oraz opracowań projektowo-kosztorysowych sfinalizowanych w pierwszym etapie programu.
Pofabryczna specyfika obiektu przy al. Kościuszki 121 a rygory mikroklimatu
Kompleks archiwalny przy al. Kościuszki 121 posiada specyficzny rodowód architektoniczny. Nieruchomość wywodzi się z tradycji łódzkiego przemysłu włókienniczego przełomu XIX i XX wieku – po wtórnej adaptacji dawnych budynków produkcyjno-magazynowych ulokowano w nich magazyny archiwalne, specjalistyczne pracownie naukowe oraz zbiory biblioteczne. Historyczna substancja pofabryczna stawia przed inżynierami szczególne wyzwania, odmienne od standardowych modernizacji budynków biurowych czy mieszkalnych.
Archiwalia wytworzone na podłożu papierowym, pergaminowym i skórzanym wymagają bezwzględnej stabilności warunków środowiskowych. Kluczowe parametry – temperatura na poziomie 14–18°C oraz wilgotność względna powietrza w przedziale 35–50% – muszą być utrzymywane przez cały rok bez gwałtownych dobowych i sezonowych wahań. Niekontrolowane przenikanie wilgoci, powstawanie kondensacji pary wodnej oraz mostki termiczne w przegrodach stwarzają bezpośrednie zagrożenie mikrobiologiczne dla bezcennych dokumentów. Z tego względu modernizacja energetyczna gmachu w Łodzi została zaprojektowana w sposób łączący rygorystyczne normy fizyki budowli z procedurami konserwatorskimi.
Szczegółowy zakres prac: izolacje, OZE i automatyka BMS
Zakres zaplanowanych robót budowlano-instalacyjnych w obiekcie Archiwum Państwowego w Łodzi obejmuje kompleksową interwencję w strukturę energetyczną budynku. W ramach prac budowlanych przewidziano:
- docieplenie ścian zewnętrznych, zarówno w strefie cokołowej poniżej poziomu gruntu, jak i powyżej terenu,
- gruntowną termomodernizację połaci dachowych oraz zmianę układu warstw pokrycia poddasza wraz z montażem dedykowanej podkonstrukcji stalowej,
- wymianę zewnętrznej stolarki okiennej i drzwiowej na nowoczesne elementy o obniżonym współczynniku przenikania ciepła,
- całkowitą modernizację instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) oraz ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).
W obszarze infrastruktury technicznej projekt zakłada wdrożenie nowoczesnych instalacji odnawialnych źródeł energii. Dotychczasowe źródła ciepła zostaną zmodernizowane z wykorzystaniem pomp ciepła oraz zintegrowane z dachową mikroinstalacją fotowoltaiczną. Kluczowym elementem modernizacji instalacyjnej jest przebudowa wentylacji mechanicznej i klimatyzacji precyzyjnej, która przejmie stałą kontrolę nad parametrami wilgotnościowo-temperaturowymi w strefach magazynowych. W całym gmachu zainstalowane zostanie energooszczędne oświetlenie w technologii LED. Dopełnieniem układu technicznego będzie zaawansowany system automatyki budynkowej BMS (Building Management System), który umożliwi ciągły monitoring zużycia mediów oraz optymalizację pracy wszystkich instalacji w czasie rzeczywistym.
Skala ogólnopolska: program FEnIKS i sieć zmodernizowanych archiwów
Inwestycja w Łodzi nie jest odosobnionym działaniem, lecz integralną częścią przedsięwzięcia strategicznego pod nazwą „Kompleksowa modernizacja energetyczna wybranych obiektów archiwów państwowych w Polsce – etap 2”. Projekt realizowany jest przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych w porozumieniu z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Finansowanie opiera się na środkach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), w ramach priorytetu FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko.
Całkowity budżet ogólnokrajowego projektu opiewa na kwotę 346 894 268,38 PLN, z czego dofinansowanie pochodzące z Funduszu Spójności Unii Europejskiej wynosi 278 761 750,00 PLN. Programem objęto łącznie 27 budynków w 24 lokalizacjach, podlegających pod 20 archiwów państwowych w całym kraju.
W ramach tego samego programu wielkoskalowe prace termomodernizacyjne obejmują również inne ośrodki regionalne. Na północy kraju głęboką przebudowę instalacyjną przechodzi Archiwum Państwowe w Szczecinie, gdzie modernizacja parametrów cieplnych zabezpiecza zasoby magazynowe. Na Górnym Śląsku zaawansowaną transformację energetyczną przeszedł kompleks, w którym mieści się Archiwum Państwowe w Katowicach, łącząc rozbudowę kubatury z rygorystycznymi standardami izolacyjności. Z kolei w województwie mazowieckim tożsame prace instalacyjne i termomodernizacyjne obejmują Archiwum Państwowe w Siedlcach, stanowiąc istotny krok w stronę ujednolicenia standardów środowiskowych w całej sieci archiwalnej.
W skali całego projektu strategicznego łączna powierzchnia budynków poddanych modernizacji wynosi 71 579,6 m². Zgodnie z przyjętymi wskaźnikami rezultatu inwestycje przyniosą zmniejszenie zużycia energii końcowej o 17 515,8 GJ/rok oraz spadek zużycia energii cieplnej o 5 039,5 MWh/rok. Roczne zużycie energii pierwotnej w zmodernizowanych obiektach publicznych ma wynieść 4 797,7 MWh/rok, a roczna redukcja emisji gazów cieplarnianych sięgnie 1 703,3 MgCO₂/rok. Projekt przewiduje ponadto instalację odnawialnych źródeł energii o zdolności wytwórczej 816,8 kWe w przypadku energii elektrycznej oraz 1 017,5 kWt w zakresie energii cieplnej, a także montaż magazynów energii o łącznej pojemności 0,060 MWh i modernizację 17 indywidualnych źródeł ciepła.
Realizacja prac przy al. Kościuszki 121 w Łodzi wpisuje się w standard transformacji energetycznej sektora publicznego, udowadniając, że rygorystyczne wymogi ochrony dziedzictwa narodowego można skutecznie pogodzić z celami neutralności klimatycznej i radykalną redukcją kosztów operacyjnych.
