Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad realizuje odcinek drogi ekspresowej S19 Dukla – Barwinek

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad prowadzi na Podkarpaciu jedną z najbardziej wymagających technicznie inwestycji drogowych w Europie Środkowej: zaprojektowanie i budowę drogi ekspresowej S19 na odcinku węzeł Dukla – Barwinek o długości ok. 18,2 km. Ten przygraniczny fragment stanowi kluczowe ogniwo międzynarodowego szlaku Via Carpatia, łączącego porty Morza Bałtyckiego z basenem Morza Egejskiego i Czarnego. Przedsięwzięcie biegnie w korytarzu transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T i bezpośrednio połączy polski układ komunikacyjny ze słowacką siecią drogową na przejściu granicznym w Barwinku. Z uwagi na górzysty charakter Beskidu Niskiego oraz zróżnicowaną rzeźbę terenu, nowa droga ekspresowa S19 wymaga zastosowania zaawansowanych rozwiązań konstrukcyjnych, w tym budowy kilkunastu potężnych estakad rozpiętych nad głębokimi dolinami i jarami.

Kontrakt i finansowanie: ponad 1,5 mld zł i unijne wsparcie CEF 2

Inwestycja jest realizowana w formule „Projektuj i buduj”. Umowa z generalnym wykonawcą, firmą Polaqua Sp. z o.o., została podpisana 10 października 2022 roku. Wartość kontraktu budowlanego wynosi dokładnie 1 541 121 487,77 zł brutto, natomiast całkowity koszt przedsięwzięcia, obejmujący m.in. prace przygotowawcze, nadzór oraz wykup gruntów, zamyka się w kwocie 1 862 980 374,94 zł brutto.

Z uwagi na strategiczny, transgraniczny wymiar korytarza, inwestycja uzyskała dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility – CEF 2). Na realizację polsko-słowackiego projektu przyznano dotację w kwocie 326 161 490 EUR, pokrywającą 85% kosztów kwalifikowalnych.

Procedury administracyjne dla tego zadania wymagały szczegółowego rozpoznania środowiskowego i geologicznego. W grudniu 2023 roku inwestor złożył do Wojewody Podkarpackiego wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID). Ostateczna decyzja ZRID została wydana 2 lipca 2025 roku z rygorem natychmiastowej wykonalności. Klauzula ta pozwoliła niezwłocznie przekazać plac budowy wykonawcy, rozpocząć procedury odszkodowawcze dla właścicieli przejmowanych nieruchomości oraz wprowadzić ciężki sprzęt w pas drogowy. Zgodnie z aktualnym harmonogramem kontraktowym, zakończenie wszystkich robót budowlanych i oddanie trasy do ruchu planowane jest na II kwartał 2027 roku.

Inżynieria w warunkach fliszu karpackiego: 15 estakad i 19 osuwisk

Odcinek Dukla – Barwinek charakteryzuje się dwujezdniowym przekrojem o dwóch pasach ruchu w każdym kierunku (2x2), z pasami o szerokości 3,5 m oraz pasami awaryjnymi. Droga została zaprojektowana na prędkość projektową 80 km/h (prędkość miarodajna 100 km/h) oraz obciążenie nawierzchni do 11,5 tony na oś (115 kN/oś). W rejonie zakończenia inwestycji powstaje bezkolizyjny węzeł Barwinek, który zapewni zjazd na dotychczasowy ślad drogi krajowej nr 19 oraz obsłuży ruch lokalny.

Największym sprawdzianem dla projektantów i budowniczych okazały się uwarunkowania podłoża. Teren budowy przecina formacje fliszu karpackiego – silnie spękane, naprzemianległe warstwy piaskowców, łupków oraz iłowców. Wzdłuż 18,2-kilometrowej trasy zidentyfikowano aż 19 obszarów osuwiskowych oraz stref predysponowanych do powstawania osuwisk. Aby ustabilizować zbocza i zabezpieczyć korpus drogi, konieczne stało się wdrożenie głębokiego posadowienia obiektów na palach wielkośrednicowych, budowa potężnych ścian oporowych, montaż kotew gruntowych oraz wykonanie wielopoziomowych systemów odwodnienia wgłębnego. Jakość posadowienia weryfikowana jest m.in. próbnymi obciążeniami statycznymi pali, w których siły nacisku dochodzą do 520 ton.

Aby poprowadzić trasę w pofałdowanym krajobrazie, w ciągu ciągu głównego zaplanowano budowę 15 estakad. Najdłuższa z nich mierzy ok. 1,1 km długości, a jej ustrój nośny opiera się na żelbetowych filarach wznoszących się na wysokość od 27 do 35 metrów nad poziomem doliny. Katalog obiektów inżynierskich uzupełnia 7 mostów, 4 wiadukty drogowe w ciągach dróg krzyżujących się z arterią, a także 5 zintegrowanych przejść dla zwierząt, umożliwiających bezpieczną migrację fauny korytarzami ekologicznymi Beskidu Niskiego. W sąsiedztwie granicy powstaną również wyspecjalizowane Miejsca Kontroli i Postoju, przeznaczone dla służb celno-skarbowych i Inspekcji Transportu Drogowego.

Południowe odcinki S19 na Podkarpaciu – zestawienie danych

Skala trudności inżynieryjnych na odcinku Dukla – Barwinek znajduje odzwierciedlenie w kosztach inwestycji w porównaniu z wcześniej realizowanymi fragmentami podkarpackiej trasy S19, które oddano do użytku pod koniec 2025 roku.

Dane: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

Zestawienie pokazuje wyraźną dysproporcję kosztów: kilometr trasy na odcinku przygranicznym kosztuje niemal dwukrotnie więcej niż na odcinkach poprowadzonych w łagodniejszym terenie Pogórza Dynowskiego i Dołów Jasielsko-Sanockich. Decydują o tym 15 estakad oraz konieczność ciągłego zabezpieczania osuwisk fliszowych.

Via Carpatia na Podkarpaciu: postępy i kontekst korytarzowy

Oddanie do użytku pod koniec 2025 roku odcinków Iskrzynia – Miejsce Piastowe oraz Miejsce Piastowe – Dukla doprowadziło dwujezdniową drogę ekspresową w bezpośrednie sąsiedztwo Dukli. Cały szlak na południe od Rzeszowa stanowi jednak mozaikę skomplikowanych kontraktów inżynierskich. Na odcinkach Rzeszów Południe – Babica oraz Jawornik – Lutcza powstają tunele drogowe drążone tarczami TBM i metodami górniczymi.

Realizacja inwestycji w tak trudnych warunkach gruntowo-wodnych rodzi również wyzwania organizacyjne. Podczas gdy prace w stronę Barwinka przebiegają pod nadzorem nowego zezwolenia ZRID, na innych fragmentach dochodziło do sporów wykonawczych — czego dowodzi ponowne postępowanie przetargowe dla odcinka S19 Domaradz – Iskrzynia, uruchomione po odstąpieniu od kontraktu z poprzednim wykonawcą.

Dla międzynarodowej wymiany handlowej ukończenie odcinka Dukla – Barwinek w II kwartale 2027 roku będzie miało znaczenie przełomowe. Zlikwiduje ono wąskie gardło na krętej i niebezpiecznej drodze krajowej nr 19, przez którą każdego dnia przetacza się tranzyt ciężarowy między Polską a Słowacją, Węgrami oraz państwami Bałkanów Południowych. Po stronie słowackiej trasa płynnie połączy się z planowaną i sukcesywnie budowaną drogą ekspresową R4, tworząc spójny i bezpieczny korytarz tranzytowy przez wschodnią granicę Unii Europejskiej.