Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie przejdzie historyczne prace konserwatorskie
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie przygotowuje się do jednej z największych inwestycji w swojej współczesnej historii. Instytucja prowadzi obecnie głośne postępowanie przetargowe, którego celem są kompleksowe roboty budowlane i rozległe prace konserwatorskie. Ich areną będzie Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie. Perła gotyckiej architektury, stanowiąca najsłynniejszy zabytek regionu, zostanie zmodernizowana, by odpowiadać na współczesne potrzeby muzealnictwa przy jednoczesnym zabezpieczeniu historycznej materii.
Przedsięwzięcie realizowane jest pod oficjalną nazwą „Nowoczesne muzeum w zabytkowych murach – podniesienie atrakcyjności turystycznej Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie – Pomnika Historii, będącego świadectwem działalności Mikołaja Kopernika”. To operacja o bezprecedensowej skali. Szacunkowa wartość zamówienia dedykowanego wprost wykonawcy budowlanemu wynosi 55 435 827,56 zł, natomiast całkowity koszt inwestycji – uwzględniający koszty poboczne i wyposażeniowe – zamknie się w kwocie blisko 80 mln zł. Lwia część tego budżetu pochodzi z unijnego dofinansowania w ramach programu FEnIKS (Fundusze Europejskie na rzecz Infrastruktury, Klimatu i Środowiska).
Zakres robót budowlanych i prac konserwatorskich
Wytyczne przetargowe nakreślają niezwykle ambitny scenariusz. Planowany projekt obejmuje skomplikowane roboty budowlane, w tym generalny remont dachów na skrzydle barokowym oraz nad charakterystyczną zamkową wieżą. Z uwagi na konieczność poprawy izolacji całego obiektu, przeprowadzona zostanie pełna wymiana wyeksploatowanej stolarki okiennej i drzwiowej.
Najbardziej pieczołowitymi etapami inwestycji będą jednak specjalistyczne prace konserwatorskie. Obejmą one elewacje wszystkich głównych skrzydeł zamku, a także historyczne struktury obronne: wartownię, międzymurze oraz ocalałą basztę łupinową. Ponadto, wyłoniony wykonawca zmodernizuje wewnętrzne instalacje, w tym sieci sanitarne, elektryczne i telekomunikacyjne. Celem inwestycji jest nie tylko ratowanie zabytku, ale i nowa aranżacja: projekt zakłada rewaloryzację dziedzińca, zaawansowane prace archeologiczne oraz wygospodarowanie innowacyjnej przestrzeni ekspozycyjnej, w pełni dostosowanej do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie, wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku, to zabytek unikalny w skali kraju. W latach 1516–1519 oraz 1520–1521 administratorem dóbr kapituły rezydującym w tych murach był Mikołaj Kopernik, który kierował stąd m.in. udaną obroną miasta przed zakonem krzyżackim. Na ścianie zamkowego krużganka znajduje się unikalna, oryginalna tablica astronomiczna wykreślona własnoręcznie przez uczonego. Zabezpieczenie tego cennego artefaktu na czas robót ciężkich to jedno z największych wyzwań stojących przed wykonawcami i muzealnikami.
Budżet i terminy przetargu
Przez wzgląd na wymogi konserwatorskie, Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie szuka firmy dysponującej zaawansowanym zapleczem i doświadczeniem w pracy przy pomnikach historii. Procedura wyboru nadal trwa. Zgodnie z najnowszymi informacjami z dokumentacji przetargowej, termin składania ofert upływa 10 września 2026 roku o godzinie 09:00.
Harmonogram wyłączenia z ruchu turystycznego
Sama realizacja prac modernizacyjnych ma potrwać około 39 miesięcy. W związku z planowanym na lata 2026–2029 placem budowy, Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie jest zmuszone do relokacji swoich biur administracyjnych i tymczasowego zamknięcia wystaw. Z uwagi jednak na utrzymujące się gigantyczne zainteresowanie turystów oraz przeciągające się procedury wyłaniania ostatecznego wykonawcy, dyrekcja zdecydowała się maksymalnie wydłużyć czas otwarcia instytucji.
Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie będzie dostępny dla zwiedzających do 13 września 2026 roku włącznie. Od tego momentu obiekt całkowicie zniknie z turystycznej mapy miasta na niemal trzy lata, aby oddać historyczne przestrzenie w ręce specjalistów od ratowania dziedzictwa architektonicznego.
