Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie z pozwoleniem na przebudowę i rozbudowę zabytkowego kompleksu
Prezydent Miasta Kraków wydał 5 listopada 2026 roku oficjalną decyzję zatwierdzającą rozbudowę i przebudowę obiektów budowlanych, których inwestorem jest Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie. Postępowanie administracyjne prowadzone przez krakowski magistrat dotyczy historycznego kompleksu budynków uczelni zlokalizowanego w rejonie placu Jana Matejki, ulicy Basztowej oraz ulicy Ignacego Paderewskiego. Zgoda budowlana stanowi kluczowy kamień milowy w przygotowaniu wielomilionowej inwestycji modernizacyjnej, obejmującej kubaturę wynoszącą 63 478,7 m³.
Projekt to jedno z najważniejszych przedsięwzięć infrastrukturalnych w sektorze szkolnictwa wyższego i ochrony dziedzictwa architektonicznego, jakie w ostatnich latach realizuje Kraków. Historyczna siedziba najstarszej polskiej uczelni sztuk pięknych wymagała kompleksowej ingerencji budowlanej, łączącej rygory konserwatorskie z głęboką termomodernizacją.
Parametry formalne decyzji w rejestrze GUNB
Zatwierdzenie zamierzenia budowlanego zostało odnotowane w publicznym Rejestrze Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń (RWDZ), prowadzonym przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB). Sprawa toczyła się w Wydziale Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa pod sygnaturą AU-01-2.6740.2.255.2026, w nawiązaniu do wniosku zarejestrowanego w centralnej ewidencji pod numerem ST-MA-KR/WNIOSEK/17901/2026.
Decyzja o pozwoleniu na budowę nr 589/6740.2/2026, wydana 5 listopada 2026 roku przez Prezydenta Miasta Kraków, klasyfikuje przedsięwzięcie jako zamierzenie obejmujące rozbudowę istniejących obiektów budowlanych w kategorii IX. Oznacza to budynki przeznaczone na cele kultury, nauki i oświaty. W dokumentacji administracyjnej inwestor występuje pod pełną nazwą statutową: AKADEMIA SZTUK PIĘKNYCH IM. JANA MATEJKI W KRAKOWIE. Wskazana we wniosku kubatura rzędu 63 478,7 m³ odzwierciedla całościową skalę połączonych ze sobą skrzydeł gmachu głównego, stanowiących zwarty kwartał zabudowy w śródmieściu.
Zakres modernizacji zabytkowego zespołu przy placu Matejki
Kompleks objęty pozwoleniem składa się z trzech bezpośrednio powiązanych funkcjonalnie budynków: reprezentacyjnego gmachu głównego przy pl. Jana Matejki 13, kamienicy przy ul. Basztowej 18 oraz skrzydła od strony ul. Ignacego Paderewskiego 2. Najstarsza część zespołu, wzniesiona w latach 1879–1880 według projektu miejskiego architekta Macieja Moraczewskiego z inicjatywy ówczesnego dyrektora szkoły Jana Matejki, jest obiektem wpisanym indywidualnie do rejestru zabytków już w 1979 roku.
Wieloletnia eksploatacja oraz specyfika techniczna XIX-wiecznych i powojennych murów doprowadziły do znacznego wyeksploatowania substancji budowlanej. Planowane roboty nie ograniczają się do odświeżenia elewacji. Prace budowlano-montażowe mają objąć cały ustrój budynków — od zabezpieczenia i osuszenia fundamentów oraz izolacji piwnic, poprzez wymianę pionów instalacyjnych, stropów i stolarki, aż po remont więźby i poszycia dachowego.
Kluczowym komponentem technicznym jest poprawa parametrów termoizolacyjnych przegród budowlanych z zachowaniem wartości historycznych detali architektonicznych, a także montaż zintegrowanych systemów wentylacji mechanicznej z rekuperacją, klimatyzacji pracowni artystycznych oraz odnawialnych źródeł energii. Zmiany w układzie wewnętrznym mają ponadto znieść bariery architektoniczne i dostosować przestrzenie warsztatowe do współczesnych norm bezpieczeństwa pracy z materiałami plastycznymi.
Finansowanie: niemal 77 mln zł z unijnego programu FEnIKS
Przedsięwzięcie stanowi trzon projektu pod oficjalną nazwą „Termomodernizacja kompleksu budynków Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie – pl. Matejki 13, ul. Basztowa 18, ul. Paderewskiego 2”. Inwestycja posiada zapewnione stabilne źródło finansowania zewnętrznego w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), w ramach priorytetu FENX.01 (Wsparcie sektorów energetyka i środowisko) oraz działania FENX.01.01 (Efektywność energetyczna).
Zgodnie z umową o dofinansowanie nr FENX.01.01-IW.01-0087/24-00, podpisaną 21 maja 2025 roku pomiędzy krakowską ASP a Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), parametry finansowe kształtują się następująco:
- Wydatki ogółem projektu: 76 732 001,35 zł,
- Wydatki kwalifikowalne: 26 522 028,50 zł,
- Dofinansowanie z Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Spójności): 22 543 724,21 zł.
Pozostałą część nakładów stanowią środki własne uczelni oraz celowe dotacje z budżetu państwa, koordynowane we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Tymczasowa relokacja wydziałów na czas budowy
Układ konstrukcyjny połączonych budynków oraz stopień ingerencji w piony instalacyjne i stropy wykluczyły możliwość prowadzenia robót budowlanych w sposób etapowy przy czynnych salach dydaktycznych. Władze uczelni, na czele z rektorem prof. dr. hab. Andrzejem Bednarczykiem, podjęły decyzję o całkowitej dyslokacji jednostek z pl. Matejki na szacowany okres trzech lat akademickich.
Proces opuszczania murów historycznej siedziby zwieńczył w październiku 2026 roku symboliczny pochód społeczności akademickiej zorganizowany pod nazwą „Przenosiny”. Na czas realizacji robót budowlanych Wydział Malarstwa, rektorat oraz główne agendy administracyjne (Kancelaria, Kwestura, Dział Nauczania) zostały przeniesione do zaadaptowanego obiektu przy ul. Bernardyńskiej 3 w Krakowie. Z kolei Wydział Rzeźby, wymagający przestrzeni o znacznej nośności posadzek i specyficznych ciągach technologicznych, podjął działalność w obiektach przy ul. Bronowickiej 117.
Uzyskanie prawomocnego pozwolenia na budowę pozwala inwestorowi na uruchomienie procedur wykonawczych. Zgodnie z przyjętym harmonogramem kontraktowym generalne roboty budowlane i instalacyjne potrwają do 2028 roku, a ponowne udostępnienie zmodernizowanego kompleksu społeczności akademickiej planowane jest na rok akademicki 2029/2030.
