Muzeum Okręgowe w Lesznie zyska nową siedzibę: dawna octownia przejdzie gruntowną adaptację
Muzeum Okręgowe w Lesznie wkracza w decydującą fazę realizacji swojej kluczowej inwestycji infrastrukturalnej. Historyczna dawna octownia przy Al. Jana Pawła II 13 zostanie poddana kompleksowej modernizacji, rozbudowie oraz adaptacji na nowoczesny gmach muzealny. Instytucja prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, którego celem jest wyłonienie generalnego wykonawcy robót budowlano-konserwatorskich. Inwestycja realizowana pod egidą Samorządu Województwa Wielkopolskiego pozwoli definitywnie rozwiązać wieloletnie kłopoty lokalowe placówki, zlikwidować bariery architektoniczne i połączyć dotychczas rozproszone działy w jeden zintegrowany kompleks kulturalny.
Procedura przetargowa i parametry budowlane zamówienia
Przedmiotem prowadzonego postępowania jest zadanie pod oficjalną nazwą „Przebudowa, rozbudowa i zmiana sposobu użytkowania nieruchomości dawnej octowni na siedzibę Muzeum Okręgowego w Lesznie wraz z infrastrukturą towarzyszącą”. Postępowanie ogłoszono w Biuletynie Zamówień Publicznych oraz na platformie e-Zamówienia. Zakres robót obejmuje działki ewidencyjne nr 331 i 328/2, położone u zbiegu Alei Jana Pawła II i ulicy Bolesława Chrobrego.
Zamawiający ustalił wadium przetargowe w wysokości 100 000 zł, a jedynym kryterium wyboru najkorzystniejszej oferty pozostaje cena brutto (waga 100%). Wybrany w procedurze generalny wykonawca będzie musiał przeprowadzić kompleksowe roboty rozbiórkowe wtórnych elementów kubaturowych, zabezpieczyć i wzmocnić konstrukcję zabytkowych murów oraz wznieść nowe, trzykondygnacyjne skrzydło ekspozycyjne o wysokości nieprzekraczającej 15 metrów. Strategiczna dla instytucji przebudowa dawnej octowni obejmuje także wdrożenie rygorystycznych systemów kontroli mikroklimatu (temperatury i wilgotności powietrza), zaawansowanych instalacji przeciwpożarowych oraz pełnego węzła dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, w tym wind osobowych, pochylni i ścieżek tyfloinformatycznych.
Od fabryki Paula Wandela do własności samorządowej
Kompleks pofabryczny przy Alejach Jana Pawła II 13 to jeden z najbardziej charakterystycznych reliktów leszczynskiej architektury industrialnej. Jego historia sięga schyłku XIX stulecia, kiedy to uruchomiono zakład funkcjonujący pierwotnie jako Essigfabrik von Paul Wandel (Leszczyńska Fabryka Octu Paula Wandela). Reprezentacyjną formę architektoniczną z surowej czerwonej cegły zakład uzyskał w trakcie intensywnej rozbudowy przeprowadzonej w latach 1927–1929. Po wygaszeniu procesów produkcyjnych w drugiej połowie XX wieku i w okresie transformacji gospodarczej obiekt stopniowo popadał w ruinę, choć dzięki unikalnym walorom historycznym został objęty ochroną i wpisany do rejestru zabytków.
Zwrot w losach poprzemysłowej ruiny nastąpił w październiku 2021 roku. Wówczas Samorząd Województwa Wielkopolskiego wykupił nieruchomość od podmiotu prywatnego za kwotę 2,5 mln zł z przeznaczeniem na cele statutowe muzeum. Dzięki tej decyzji dawna octownia uniknęła postępującej degradacji biologiczno-konstrukcyjnej i zyskała perspektywę stania się wizytówką kulturalną regionu. W kolejnym etapie sfinansowano specjalistyczne ekspertyzy techniczne, badania konserwatorskie oraz wytyczne pod ogólnopolski konkurs projektowy.
Koncepcja architektoniczna Studio Lisiak i rozstrzygnięcie konkursu SARP
Aby wybrać optymalne rozwiązanie przestrzenne, Muzeum Okręgowe w Lesznie we współpracy ze Stowarzyszeniem Architektów Polskich (SARP) Oddział Poznań zorganizowało ogólnopolski, jednoetapowy konkurs architektoniczno-urbanistyczny (konkurs SARP nr 1029). Sąd konkursowy oceniał nadesłane koncepcje pod kątem relacji nowej architektury z zabytkową tkanką miejską, funkcjonalności sal wystawowych oraz spójności konserwatorskiej. Wyniki ogłoszono 10 marca 2023 roku.
| Miejsce / Nagroda | Pracownia architektoniczna | Siedziba pracowni | Wysokość nagrody |
|---|---|---|---|
| I nagroda | Studio Lisiak sp. z o.o. | Poznań | 50 000 zł |
| II nagroda | JEMS Architekci sp. z o.o. | Warszawa | 40 000 zł |
| III nagroda | P2PA Sp. z o.o. | Wrocław | 30 000 zł |
Dane: Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) Oddział Poznań
Zwycięski projekt opracował poznański zespół pracowni Studio Lisiak sp. z o.o. w składzie: Rafał Lisiak, Paweł Lisiak, Jolanta Lisiak i Aleksandra Lisiak. Projektanci zaproponowali harmonijne scalenie zabytkowej substancji z nowo projektowaną bryłą za pomocą zadaszonego, w pełni przeszklonego dziedzińca wewnętrznego. Przestrzeń ta ma funkcjonować jako otwarte forum publiczne – strefa integracji, wykładów, kameralnych wydarzeń artystycznych oraz kawiarni muzealnej. W następstwie wygranego konkursu instytucja podpisała ze Studio Lisiak sp. z o.o. umowę na opracowanie kompleksowej dokumentacji projektowej i wykonawczej o wartości 4 182 000 zł. Prace budowlane zachowają oryginalny wątek ceglany i zabytkową ślusarkę, tworząc wyrazisty kontrast z wielkoformatowymi taflami szkła nowej części.
Koniec rozproszenia zbiorów i nowa przestrzeń dla zwiedzających
Przeniesienie działalności do zrewitalizowanej fabryki octu stanowi przełom w bieżącym funkcjonowaniu placówki kierowanej przez dyrektor dr Kamilę Szymańską. Obecnie główna ekspozycja stała muzeum prezentowana jest w zaadaptowanym budynku dawnej synagogi przy ulicy Gabriela Narutowicza 31, gdzie powierzchnia wystawiennicza wynosi niewiele ponad 400 m². Pozostałe działy merytoryczne i administracja funkcjonują w kamienicy przy placu Jana Metziga 17, a cenne zbiory magazynowane są w kilku wynajmowanych punktach na terenie miasta. Taki układ uniemożliwia prezentację znakomitej większości zasobów i stwarza bariery dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.
W nowej siedzibie powierzchnia użytkowa ulegnie wielokrotnemu powiększeniu. Zaplanowano tam nowoczesne sale wystaw stałych i czasowych, magazyny studyjne dostępne dla badaczy, profesjonalną pracownię konserwacji dzieł sztuki oraz przestronne sale edukacyjne dla dzieci i młodzieży. Szacunkowy całkowity koszt realizacji całego zadania inwestycyjnego wynosi od 32 do 43 mln zł (według wariantów kosztorysowych od 37 do 42 mln zł), z czego znaczną część pokryją fundusze unijne uzupełnione wkładem Samorządu Województwa Wielkopolskiego. Po zakończeniu procedury przetargowej i podpisaniu umowy z wykonawcą przewiduje się, że zrewitalizowany obiekt zostanie udostępniony publiczności do końca 2027 roku.
