Muzeum Zamkowe w Malborku odnowi północne Przedzamcze: umowa na prace budowlano-konserwatorskie podpisana
Muzeum Zamkowe w Malborku wkracza w kolejną fazę rewitalizacji największej gotyckiej twierdzy w Europie. 21 października 2026 roku instytucja sfinalizowała postępowanie przetargowe i oficjalnie podpisała umowę na realizację szeroko zakrojonych prac konserwatorskich i robót budowlanych na obszarze północnego Przedzamcza. Generalnym wykonawcą inwestycji została gdańska spółka Kamaro Sp. z o.o. Sp. k., która w ciągu najbliższych 20 miesięcy przeprowadzi kompleksową odnowę trzech kluczowych obiektów: kościoła św. Wawrzyńca, dawnej infirmerii oraz willi Zarządu Odbudowy Zamku. Przedsięwzięcie to stanowi jeden z najważniejszych projektów infrastrukturalnych, jakie w ostatnich latach zyskuje gotycki zamek w Malborku – zabytek z listy światowego dziedzictwa UNESCO, z którego dumny jest Malbork oraz całe polskie muzealnictwo.
Kontrakt za 28,9 mln zł i wsparcie funduszy europejskich
Dokument sygnowali dyrektor Muzeum Zamkowego w Malborku dr hab. Janusz Trupinda oraz prezes zarządu spółki Kamaro Tomasz Tomanik. Podpisanie umowy stanowi zwieńczenie procedury przetargowej prowadzonej w trybie przetargu nieograniczonego (sygnatura sprawy: ZP.2611.9.2026.mw), do której ogłoszenie opublikowano 23 kwietnia 2026 roku, a otwarcie ofert nastąpiło 2 lipca 2026 roku.
Wartość podpisanego kontraktu na roboty budowlano-konserwatorskie wynosi 28 923 450,00 zł brutto. Stanowi on główny komponent projektu inwestycyjnego pod oficjalną nazwą „Podniesienie atrakcyjności turystycznej zabytkowych budynków północnego Przedzamcza zespołu zamkowego w Malborku poprzez wykonanie prac konserwatorskich i robót budowlanych wraz z zagospodarowaniem terenu w ich otoczeniu”. Całkowity koszt tego zadania zamyka się w kwocie 37 879 904,35 zł brutto. Projekt uzyskał potężne wsparcie zewnętrzne w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027 (Priorytet VII: Kultura), skąd popłynęło dofinansowanie unijne w wysokości 25 639 350,00 zł brutto (przy kwocie wydatków kwalifikowalnych na poziomie 24 295 135,90 zł). Pozostałą część pokrywa wkład własny zabezpieczony ze środków budżetu państwa za pośrednictwem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kościół św. Wawrzyńca, dawna infirmeria i willa Steinbrechta
Zaplanowane roboty skupią się na trzech zabytkach Przedzamcza (Zamku Niskiego), które przez dziesięciolecia pełniły zróżnicowane funkcje i wymagały pilnej interwencji konserwatorskiej.
Najbardziej wymagającym obiektem pod względem restauratorskim jest kościół św. Wawrzyńca. W średniowiecznym układzie przestrzennym świątynia ta pełniła funkcję sakralną dla personelu pomocniczego, czeladzi rzemieślniczej i gości świeckich przebywających na Przedzamczu – w wyraźnym odróżnieniu od kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim, zarezerwowanego wyłącznie dla braci zakonnych. Po 1772 roku pruska administracja zamieniła świątynię na magazyny, a na przełomie XIX i XX wieku poddano ją naukowej restauracji pod kierunkiem Conrada Steinbrechta. W ramach bieżącego projektu konserwatorzy zabezpieczą mury, ceglane sklepienia oraz zachowane nawarstwienia tynków i polichromii ściennych, badane intensywnie w ostatnich latach. Po zakończeniu prac kościół św. Wawrzyńca przekształci się w nowoczesną przestrzeń wystawienniczą.
Drugim obiektem objętym kontraktem jest dawna infirmeria, czyli dawny szpital zakonny przeznaczony dla knechtów i służby zamkowej. Budynek zostanie zaadaptowany na centralny punkt obsługi ruchu turystycznego. Powstanie tam nowoczesna strefa kas biletowych, punkt informacji, sklep muzealny z literaturą i pamiątkami oraz sale przeznaczone na ekspozycje czasowe. Z kolei XIX-wieczna willa Zarządu Odbudowy Zamku, określana potocznie jako Dom Steinbrechta (od nazwiska architekta kierującego wielką rekonstrukcją twierdzy w latach 1882–1921), przejdzie gruntowny remont techniczno-budowlany. Zostanie w niej ulokowana siedziba Działu Konserwacji Muzeum Zamkowego wraz ze specjalistycznymi pracowniami i salami edukacyjnymi.
Nowa infrastruktura i uporządkowanie terenu Przedzamcza
Zakres powierzonych firmie Kamaro zadań wykracza poza mury zabytkowych budowli. Integralną częścią inwestycji jest pełna wymiana i modernizacja podziemnej infrastruktury technicznej na obszarze północnego Przedzamcza. Wykonawca położy nowe sieci sanitarne, deszczowe, wodociągowe, a także okablowanie energetyczne i teletechniczne.
Projekt obejmuje ponadto ułożenie nowych nawierzchni traktów komunikacyjnych, zainstalowanie energooszczędnego oświetlenia zewnętrznego oraz montaż elementów małej architektury i uporządkowanie zieleni. Wszystkie ciągi piesze zostaną ukształtowane w sposób niwelujący bariery architektoniczne, co ułatwi poruszanie się osobom z niepełnosprawnościami oraz rodzinom z wózkami dziecięcymi. Dzięki temu północna część Przedzamcza, dotąd częściowo wyłączona z codziennego użytku turystycznego, zyska spójny, bezpieczny i estetyczny wygląd.
Długofalowa strategia rewaloryzacji zespołu zamkowego
Podpisanie umowy na zagospodarowanie północnego Przedzamcza to kontynuacja wieloletniej strategii władz malborskiego muzeum. W minionych latach, dzięki wsparciu Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Fundusze EOG), instytucja z powodzeniem odbudowała z powojennych ruin sąsiednie budynki gospodarcze na Przedzamczu, lokując w nich bibliotekę naukową, pracownię digitalizacji oraz Centrum Badań nad Dziedzictwem Pokrzyżackim.
Przedsięwzięcie na Przedzamczu nie jest jedynym wielkim wyzwaniem budowlanym prowadzonym obecnie przez instytucję. Równolegle z programu FEnIKS finansowane są kompleksowe prace konserwatorskie obejmujące oddziałowy Zamek w Kwidzynie, gdzie kosztem ponad 64 mln zł prowadzona jest całościowa modernizacja gotyckich wnętrz, która potrwa do 2030 roku.
Zakończenie robót na północnym Przedzamczu w Malborku, przewidziane na połowę 2028 roku, dopełni wieloletni proces zagospodarowywania Zamku Niskiego i stworzy nowoczesne zaplecze obsługi dla setek tysięcy gości odwiedzających rocznie dawną stolicę państwa zakonnego.
