Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wzmacnia bezpieczeństwo powodziowe w Dęblinie: rusza kluczowa inwestycja hydrotechniczna
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie ogłosiło postępowanie przetargowe na generalne wykonawstwo robót budowlanych w ramach strategicznego przedsięwzięcia „Poprawa bezpieczeństwa powodziowego miasta Dęblin”. Projekt o szacunkowej wartości całkowitej wynoszącej 106,6–106,9 mln zł ma na celu wyeliminowanie wieloletniego zagrożenia hydrologicznego w rejonie ujścia Wieprza do Wisły. Przedsięwzięcie zapewni trwałe bezpieczeństwo powodziowe dla około 5 tysięcy mieszkańców miasta Dęblin, chroniąc zabudowę mieszkaniową osiedla Masów, lokalną strefę przemysłową oraz obiekty infrastruktury krytycznej o znaczeniu obronnym, w tym lotnisko wojskowe użytkowane przez Lotniczą Akademię Wojskową i 41. Bazę Lotnictwa Szkolnego.
Postępowanie przetargowe prowadzi Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie. Ogłoszenie opublikowane w Biuletynie Zamówień Publicznych na platformie e-Zamówienia otwiera decydujący etap wieloletnich przygotowań inżynieryjnych i administracyjnych, których finałem będzie zabezpieczenie newralgicznego węzła hydrotechnicznego na Lubelszczyźnie.
Zakres techniczny robót: 5,7 km nowoczesnych obwałowań II klasy
Zakres rzeczowy zadania obejmuje łącznie niemal 5,7 km obwałowań przeciwpowodziowych, które zostaną dostosowane do rygorystycznych parametrów wymaganych dla II klasy budowli hydrotechnicznych. Inwestycja została podzielona na dwa zasadnicze odcinki robót:
- Budowa nowego odcinka wału przeciwpowodziowego na prawym brzegu rzeki Wieprz o długości 1,926 km.
- Rozbudowa i gruntowna przebudowa istniejącego obwałowania prawej doliny Dęblin–Masów na odcinku o długości 3,751 km.
Prace budowlane nie ograniczają się do podwyższenia i poszerzenia korony wałów. Konstrukcje ziemne zostaną zabezpieczone wgłębnymi przesłonami przeciwfiltracyjnymi, które odetną możliwość filtracji wód wezbraniowych przez korpus wału oraz przepuszczalne warstwy podłoża gruntowego. W ramach kontraktu wykonawca przebuduje także istniejące przepusty wałowe, instalując nowoczesne zamknięcia klapowe zapobiegające powrotowi wód rzecznych na zawale. Wzdłuż obwałowań powstaną utwardzone drogi przywałowe i zjazdy eksploatacyjne, które w czasie akcji przeciwpowodziowej posłużą służbom ratunkowym do transportu sprzętu i worków z piaskiem, a na co dzień umożliwią stały dozór techniczny budowli.
| Odcinek obwałowania | Długość odcinka (km) | Klasa techniczna budowli | Zakres realizowanych prac |
|---|---|---|---|
| Nowy wał przeciwpowodziowy (rzeka Wieprz) | 1,926 km | II klasa | Budowa nowego korpusu wału, przesłony przeciwfiltracyjne, infrastruktura towarzysząca |
| Istniejący wał (dolina Dęblin–Masów) | 3,751 km | II klasa | Rozbudowa i podwyższenie korpusu, uszczelnienie podłoża, modernizacja przepustów wałowych |
| Łączny zakres inwestycji | 5,677 km | II klasa | Zintegrowany ciąg ochrony przeciwpowodziowej prawobrzeżnej doliny Wieprza |
| Dane: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie / RZGW w Lublinie |
Finansowanie z programu FEnIKS i montaż budżetowy
Inwestycja uzyskała gwarancję stabilnego finansowania z funduszy zewnętrznych. Głównym źródłem pokrycia kosztów jest program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS), realizowany w ramach Priorytetu FENX.02 „Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z EFRR” (Działanie FENX.02.04 „Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom”).
Wniosek złożony przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie został pozytywnie oceniony i zatwierdzony do dofinansowania przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w kwietniu 2026 roku. Unijne wsparcie wynosi ponad 84,6 mln zł (dokładnie 84 669 455,42 zł) przy całkowitej wartości projektu określonej w dokumentacji aplikacyjnej na 106,64 mln zł. Brakująca kwota zostanie sfinansowana z budżetu państwa oraz ze środków własnych Wód Polskich. Z kolei szacunkowa wartość samego zamówienia na wykonanie robót budowlanych opiewa na kwotę ponad 78,26 mln zł.
Hydrologiczny węzeł Wisły i Wieprza: mechanizm cofki i lekcje z przeszłości
Lokalizacja Dęblina u zbiegu dwóch dużych rzek czyni to miasto jednym z najbardziej wrażliwych punktów na mapie hydrologicznej województwa lubelskiego. Najpoważniejszym zagrożeniem dla aglomeracji nie są wyłącznie wezbrania opadowe samego Wieprza, lecz przede wszystkim zjawisko tzw. cofki hydrologicznej. W sytuacji, gdy korytem Wisły przemieszcza się fala wezbraniowa, wysoki poziom zwierciadła wody w rzece głównej blokuje naturalny odpływ Wieprza. Nurt dopływu zostaje wyhamowany, a spiętrzone masy wód wdzierają się w głąb doliny Dęblin–Masów.
Historia miasta notuje dramatyczne skutki tego mechanizmu. W marcu 1963 roku potężny zator lodowy na Wiśle doprowadził do gwałtownego cofnięcia wód Wieprza, w wyniku czego zalane zostały znaczne obszary miasta, w tym zabudowania garnizonu i płyta lotniska wojskowego. Z kolei podczas powodzi w maju i czerwcu 2010 roku, gdy katastrofalnemu przerwaniu uległy wały wiślane w pobliskiej gminie Wilków, w Dęblinie doszło do groźnego rozmiękczenia i przesiąkania istniejących obwałowań ziemnych. Ówczesna akcja ratownicza, prowadzona z udziałem podchorążych „Szkoły Orląt” i strażaków, obnażyła niewystarczające parametry techniczne i brak przesłon uszczelniających w starych nasypach. Nowa inwestycja ma trwale zamknąć ten problem, tworząc barierę zdolną wytrzymać długotrwały napór fali powodziowej.
Oprócz ochrony mieszkańców i ich mienia, inwestycja zabezpiecza strategiczne obiekty wojskowe (lotnisko i 41. Bazę Lotnictwa Szkolnego), linie kolejowe relacji Warszawa–Lublin oraz infrastrukturę drogową, w tym modernizowaną równolegle drogę wojewódzką nr 801 („Nadwiślankę”).
Harmonogram i procedury: od wywłaszczeń do wbicia pierwszej łopaty
Ogłoszenie przetargu budowlanego było możliwe dzięki sfinalizowaniu skomplikowanych procedur środowiskowych i prawnych. W sierpniu 2025 roku Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie uzyskał ostateczną decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym, a w maju 2026 roku Wojewoda Lubelski wydał decyzję o pozwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (specustawa powodziowa). W lipcu 2026 roku w Urzędzie Miasta Dęblin odbyły się spotkania informacyjne z właścicielami działek przeznaczonych pod budowę nowych nasypów i dróg serwisowych, podczas których omówiono zasady przejmowania nieruchomości przez Skarb Państwa oraz procedury ustalania odszkodowań przez wojewodę.
Termin składania ofert od wykonawców ubiegających się o realizację robót wyznaczono na 27 października 2026 roku. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie zakłada podpisanie umowy z wyłonionym wykonawcą i przekazanie placu budowy w IV kwartale 2026 roku. Zgodnie z przyjętym harmonogramem, wszystkie roboty hydrotechniczne i odbiory końcowe mają zakończyć się w IV kwartale 2028 roku.
