Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad: droga ekspresowa S19 od węzła Iskrzynia do węzła Miejsce Piastowe

Zaprojektowanie i budowa drogi ekspresowej S19 od węzła Iskrzynia do węzła Miejsce Piastowe o długości ok. 10,3 km to jedno z kluczowych zadań infrastrukturalnych, za których realizację odpowiada Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w południowej części województwa podkarpackiego. Inwestycja stanowi integralne ogniwo międzynarodowego szlaku transportowego Via Carpatia, łączącego kraje bałtyckie z południem Europy. Kontrakt o wartości 365 047 863,34 zł brutto, powierzony konsorcjum spółek Aldesa Construcciones Polska oraz Aldesa Construcciones, doprowadził do powstania nowoczesnego, dwujezdniowego korytarza tranzytowego, który przejmuje ruch dalekobieżny z dotychczasowej drogi krajowej nr 19 i wyprowadza potoki pojazdów poza zwarte tereny zabudowane powiatu krośnieńskiego. Nowo wybudowana trasa S19 zapewnia płynne połączenie z regionalnym układem komunikacyjnym poprzez dwa strategiczne węzły drogowe, redukując zatory w rejonie Krosna i Miejsca Piastowego.

Harmonogram i warunki kontraktu w formule „Projektuj i buduj”

Procedura przetargowa na realizację tego zadania została oficjalnie zainicjowana przez rzeszowski oddział GDDKiA 23 grudnia 2020 roku poprzez skierowanie ogłoszenia do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Po przeprowadzeniu postępowania przetargowego i weryfikacji ofert, 13 września 2021 roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad podpisała umowę z wyłonionym wykonawcą – konsorcjum przedsiębiorstw Aldesa Construcciones Polska Sp. z o.o. (lider konsorcjum) oraz Aldesa Construcciones S.A. (partner).

Zadanie zrealizowano w systemie „Projektuj i buduj”, co oznaczało nałożenie na wykonawcę pełnej odpowiedzialności za opracowanie dokumentacji projektowej, uzyskanie wymaganych pozwoleń administracyjnych oraz wykonanie całości robót budowlanych. Na wykonanie wszystkich prac przewidziano 36 miesięcy od momentu podpisania umowy, przy czym do czasu trwania samych robót budowlanych nie wliczano trzymiesięcznych przerw zimowych (od 1 grudnia do 15 marca). Kontrakt definiował dwa kluczowe kamienie milowe: złożenie kompletnego wniosku o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) w terminie do 10 miesięcy od zawarcia kontraktu oraz wykonanie robót i rozliczenie materiałów o wartości sięgającej co najmniej 15 proc. zaakceptowanej kwoty kontraktowej w ciągu 23 miesięcy. Po wydaniu decyzji ZRID przez Wojewodę Podkarpackiego, 21 kwietnia 2023 roku odbyło się uroczyste, symboliczne wbicie pierwszej łopaty na placu budowy.

Parametry techniczne i rozwiązania inżynieryjne na trasie

Odcinek Iskrzynia – Miejsce Piastowe powstał w klasie technicznej S jako droga dwujezdniowa o przekroju 2x2. Każda z jezdni posiada dwa pasy ruchu o szerokości 3,50 m, pas awaryjny o szerokości 2,50 m oraz opaski wewnętrzne oddzielone pasem dzielącym. Konstrukcja nawierzchni została zaprojektowana do przenoszenia najwyższej dopuszczalnej nośności 115 kN na oś, przy prędkości projektowej wynoszącej 100 km/h.

Obsługę komunikacyjną przyległych obszarów zapewniają dwa dwupoziomowe węzły drogowe:

• Węzeł Iskrzynia (w dokumentacji funkcjonalnej określany także jako węzeł Krosno) – zlokalizowany w rejonie miejscowości Iskrzynia, integrujący trasę ekspresową ze starym przebiegiem drogi krajowej nr 19 oraz drogą powiatową nr 1973R,
• Węzeł Miejsce Piastowe – zlokalizowany na przecięciu z drogą krajową nr 28, umożliwiający bezkolizyjny zjazd w kierunku Sanoka, Krosna, Jasła i przejścia granicznego w Medyce.

Na długości 10,3 km wzniesiono łącznie kilkadziesiąt obiektów inżynierskich, w tym 9 mostów w ciągu trasy głównej oraz 7 wiaduktów drogowych. Trzy wiadukty poprowadzono w ciągu samej drogi ekspresowej, natomiast cztery zaprojektowano nad nią w celu przeprowadzenia lokalnych dróg poprzecznych. Wśród obiektów mostowych wyróżnia się wiadukt w Widaczu, który bezkolizyjnie przeprowadza ekspresówkę nad zelektryfikowaną linią kolejową nr 108 (Stróże – Krościenko). Z myślą o migracji fauny wybudowano 3 przejścia dla zwierząt (górne i dolne) oraz 3 przepusty spełniające funkcje hydrologiczne i ekologiczne. Bezpośrednio przy węźle na styku z DK28 wybudowano Obwód Utrzymania Drogowego (OUD) Miejsce Piastowe, wyposażony w zaplecze administracyjno-socjalne, magazyn soli oraz hale garażowe dla sprzętu zimowego utrzymania.

Skomplikowane warunki gruntowe i działania saperskie

Realizacja inwestycji w Beskidzie Niskim i Kotlinie Krośnieńskiej wymagała zmierzenia się ze skomplikowaną budową geologiczną, charakterystyczną dla fliszu karpackiego. Ze względu na zmienne warstwy łupków i piaskowców oraz obecność stref predysponowanych osuwiskowo, inżynierowie przeprowadzili na etapie koncepcyjnym i wykonawczym szeroko zakrojone badania geofizyczne, wykonując ponad 1200 wierceń badawczych i sondowań geotechnicznych. W newralgicznych punktach zastosowano głębokie posadowienie na palach oraz wzmocnienia podłoża za pomocą kolumn betonowych i geosyntetyków.

Dodatkowym wyzwaniem organizacyjnym okazała się przeszłość historyczna regionu. Teren inwestycji był w 1944 roku miejscem krwawych starć pancernych w ramach operacji dukielsko-preszowskiej. Podczas prac ziemnych i saperskich ekipy budowlane wielokrotnie natrafiały na niebezpieczne pozostałości militarne. Neutralizacji poddano kilkadziesiąt sztuk amunicji z okresu II wojny światowej, w tym pociski artyleryjskie dużego kalibru oraz granaty moździerzowe, co wymagało okresowego wstrzymywania prac i ścisłej asysty patroli rozminowania.

Odcinek w strukturze podkarpackiej części korytarza Via Carpatia

Fragment Iskrzynia – Miejsce Piastowe stanowi centralną część południowego korytarza trasy S19 na Podkarpaciu. Nowa arteria łączy się bezpośrednio z kolejnym zadaniem inwestycyjnym, jakim jest odcinek S19 do Dukli, biegnący dalej ku granicy państwowej. Jednocześnie na północ od Iskrzyni trasa ma w przyszłości łączyć się z newralgicznym fragmentem, jakim pozostaje budowa odcinka S19 Domaradz – Iskrzynia, gdzie po odstąpieniu od pierwotnego kontraktu konieczne stało się ponowne wyłonienie wykonawcy prac.

Docelowo cały ciąg na południe od Rzeszowa połączy się na odcinku S19 Dukla – Barwinek ze słowacką trasą R4, domykając transgraniczne połączenie międzynarodowe.

Porównanie parametrów realizacyjnych odcinków S19 na południe od Rzeszowa

Skala nakładów finansowych oraz zróżnicowanie techniczne kolejnych etapów budowy szlaku Via Carpatia w południowej części województwa podkarpackiego uwidacznia poniższe zestawienie kontraktowe:

Dane: GDDKiA

Efekty komunikacyjne i odciążenie lokalnej sieci drogowej

Pod koniec 2025 roku, po uzyskaniu formalnych pozwoleń na użytkowanie, nowo wybudowany odcinek drogi ekspresowej S19 został oddany do dyspozycji kierowców. Uruchomienie dwujezdniowej trasy przyniosło natychmiastową ulgę mieszkańcom miejscowości położonych wzdłuż dawnego korytarza DK19, takich jak Krościenko Wyżne, Targowiska, Zalesie czy Miejsce Piastowe. Skrzyżowanie w Miejscu Piastowym, uchodzące dotąd za jedno z najbardziej przeciążonych wąskich gardeł w południowo-wschodniej Polsce z uwagi na kumulację ruchu w stronę Bieszczadów i granicy ze Słowacją, zostało odciążone z ciężkiego ruchu tranzytowego.

Kierowcy zyskali wysoki standard bezpieczeństwa, eliminujący ryzyko zderzeń czołowych oraz kolizji na niebezpiecznych skrzyżowaniach jednopoziomowych. Równocześnie czas przejazdu na trasie w rejonie Krosna uległ znacznemu skróceniu, otwierając nowe perspektywy rozwoju logistyki i stref przemysłowych w południowej Małopolsce i na Podkarpaciu.