Centralny Port Komunikacyjny: budowa sieci trakcyjnej na linii kolejowej nr 85 Warszawa – Łódź

Spółka Centralny Port Komunikacyjny uruchomiła strategiczne postępowanie przetargowe na zaprojektowanie i budowę infrastruktury podsystemu „Energia”, którego kluczowym filarem jest nowa sieć trakcyjna na odcinku Warszawa – Łódź. Nowo budowana linia kolejowa nr 85, stanowiąca kręgosłup pierwszego polskiego korytarza Kolei Dużych Prędkości (KDP) typu „Y”, zostanie wyposażona w rewolucyjny w polskich realiach system zasilania prądem przemiennym 2×25 kV AC. Inwestycja ta ma charakter fundamentalny, ponieważ nowa sieć trakcyjna o podwyższonej odporności na obciążenia dynamiczne pozwoli pociągom pasażerskim na rozwijanie prędkości projektowej sięgającej 350 km/h. W efekcie czas bezpośredniej podróży pomiędzy stolicą a stacją Łódź Fabryczna ulegnie skróceniu do około 40–45 minut.

Dwuetapowa formuła i podział zamówienia na linii nr 85

Postępowanie sektorowe prowadzone przez inwestora zostało podzielone na dwa komplementarne zakresy terytorialne, co pozwala na precyzyjne etapowanie robót budowlano-montażowych oraz sprawne zarządzanie harmonogramem całego przedsięwzięcia:

• Zakres podstawowy: obejmuje opracowanie dokumentacji projektowej i kompleksową realizację robót budowlanych na odcinku od miejscowości Kotowice (w gminie Brwinów), poprzez węzeł kolejowy w rejonie projektowanego lotniska CPK, aż do wpięcia w węzeł łódzki i stację Łódź Fabryczna.
• Prawo opcji: przewiduje objęcie tożsamym zakresem prac inżynieryjnych fragmentu trasy pomiędzy stacją Warszawa Zachodnia a Kotowicami (odcinek o długości około 18 km).

Zakres zamówienia wykracza daleko poza sam montaż słupów oraz fizyczne wywieszenie przewodów jezdnych i lin nośnych o podwyższonej wytrzymałości mechanicznej. Wyłoniony w przetargu wykonawca wybuduje kompletną infrastrukturę towarzyszącą podsystemu „Energia”. W jej skład wejdą kabiny autotransformatorowe (AT), zaawansowany system zdalnego sterowania łącznikami sieci trakcyjnej oraz zmodernizowane układy zasilania w newralgicznych punktach styku z siecią zarządzaną przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Wybór trybu dialogu konkurencyjnego umożliwia zamawiającemu doprecyzowanie optymalnych rozwiązań technologicznych z zakwalifikowanymi konsorcjami wykonawczymi jeszcze przed złożeniem ostatecznych ofert cenowych.

Rewolucja technologiczna: zasilanie 2×25 kV AC w polskich realiach

Wybór systemu zasilania 2×25 kV AC o częstotliwości 50 Hz stanowi bezprecedensowy zwrot w modernizacji krajowej sieci kolejowej. Dominujący dotychczas w Polsce standard prądu stałego 3 kV DC nakłada nieprzekraczalne bariery fizyczne. Przy prędkościach przekraczających 200–250 km/h wysoki pobór prądu przez składy dużych mocy powoduje gwałtowny wzrost strat przesyłowych, nadmierne nagrzewanie przewodów oraz drastyczne spadki napięcia. Próba utrzymania zasilania 3 kV DC przy parametrach KDP wymagałaby budowy podstacji trakcyjnych co kilka kilometrów oraz stosowania bardzo ciężkich, skomplikowanych układów wieloprzewodowych.

Przejście na prąd przemienny trwale rozwiązuje te ograniczenia. W standardzie 2×25 kV energia przesyłana jest wzdłuż linii kolejowej za pośrednictwem magistrali zasilającej o napięciu 50 kV pomiędzy przewodem jezdnym a przewodem zasilającym (+25 kV i -25 kV w odniesieniu do szyn). Rozmieszczone wzdłuż torowiska kabiny autotransformatorowe bilansują obciążenia sieci i obniżają napięcie robocze do wartości 25 kV bezpośrednio w strefie kontaktu z pantografem pociągu. Za niezawodność zasilania odpowiadać będą podstacje trakcyjne (m.in. w rejonie węzła lotniskowego CPK oraz w miejscowości Dmosin), które na mocy porozumień ze spółką Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) zostaną włączone bezpośrednio do sieci przesyłowej najwyższych napięć 400 kV i 220 kV.

Dopiero tak skonfigurowany podsystem elektroenergetyczny sprawia, że inwestycje kolejowe CPK osiągną pełną interoperacyjność z zachodnioeuropejskimi magistralami KDP.

Dane: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.

Koordynacja z systemami KSRK i pracami torowymi

Budowa sieci trakcyjnej jest ściśle powiązana z pozostałymi elementami infrastruktury kolejowej nowej trasy. Równolegle z postępowaniem na podsystem „Energia” inwestor prowadzi procedury przetargowe na wdrożenie komputerowych systemów sterowania ruchem kolejowym (KSRK). Obejmują one nastawnice elektroniczne, układy liczników osi, nadrzędne systemy zarządzania ruchem TMS i CTC, a także cyfrowe systemy bezpieczeństwa oparte na standardzie ERTMS/ETCS poziomu 2.

Integralność prac montażowych wymaga precyzyjnej synchronizacji z budową podbudowy torowej. Dotyczy to między innymi 13-kilometrowego odcinka Kotowice – Węzeł Lotnisko, w którego procedurze dialogu uczestniczy sześć konsorcjów budowlanych (m.in. Budimex, Torpol, ZUE, Trakcja, Mostostal Warszawa oraz Gülermak). Ścisła koordynacja robót ziemnych, układania torowiska, fundamentowania słupów trakcyjnych oraz montażu teletechniki pozwala zminimalizować ryzyko kolizji wykonawczych na placu budowy.

Harmonogram i perspektywy rynkowe do 2035 roku

Zgodnie z założeniami zaktualizowanego programu „Polska w 100 minut”, linia kolejowa nr 85 na trasie z Warszawy do Łodzi ma zostać oddana do komercyjnej eksploatacji w 2032 roku, zbiegając się w czasie z otwarciem lotniska CPK. Pasażerowie pokonają trasę z dworca Warszawa Centralna do węzła lotniskowego w około 15 minut, natomiast cała podróż do centrum Łodzi potrwa nieco ponad 40 minut. W podziemnym tunelu dalekobieżnym pod Łodzią pociągi będą kursować z prędkością eksploatacyjną do 200 km/h.

W dalszej perspektywie, rozpisanej do 2035 roku, strategiczne linie kolejowe 85 i 86 zapewnią szybkie połączenie ze stolicą Dolnego Śląska oraz Wielkopolski, skracając czas przejazdu do Wrocławia oraz Poznania do zaledwie 1 godziny i 40 minut. Z punktu widzenia branży budowlanej przetarg na sieć trakcyjną linii nr 85 tworzy zupełnie nowy segment rynku elektroenergetyki kolejowej w Polsce, wprowadzając zaawansowane unijne technologie wysokonapięciowe i podnosząc kwalifikacje krajowej kadry inżynieryjnej.